Ticaret Bakanlığının tüketicileri aldatıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalara karşı korumak amacıyla hazırladığı Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 1 Ağustos’ta yürürlüğe giriyor. Düzenlemeyle birlikte hedefli reklamcılıktan sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarına, indirimli satışlardan yapay zeka ile üretilen tanıtımlara kadar geniş bir alanda yeni kurallar uygulanacak. Yeni dönemi değerlendiren Ticaret Bakanı Ömer Bolat, tüketicilerin dijitalleşmeyle birlikte artan aldatıcı içeriklere karşı daha etkin korunacağını açıkladı.
İNDİRİMLİ SATIŞLARDA SON 10 GÜN KURALI
Yeni yönetmelik, tüketici algısını yanıltan sahte indirim kampanyalarının önüne geçmeyi hedefliyor. Düzenlemeye göre, indirimli satış reklamlarında kullanılacak üzeri çizili fiyatın, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olması gerekecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen ürünler ile hizmet sektörüne yönelik reklamlarda ise indirimden bir önceki fiyat esas alınacak. Tüketiciye indirim veya farklı bir avantaj vaat eden koşullu satış ilanları da indirimli satış kurallarına tabi tutulacak.
Bakan Bolat, uygulamanın detaylarına ilişkin şunları kaydetti:
"İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, indirime esas fiyat olarak kabul edilecektir. Diğer bir anlatımla, kullanılacak olan üzeri çizili fiyatın son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olması gerekecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak."
ETKİLEYİCİLERE "REKLAM" ZORUNLULUĞU VE HEDEFLİ TANITIMLAR
Sosyal medya etkileyicilerinin (influencer) herhangi bir maddi kazanç, indirimli ürün, hizmet ya da etkinlik katılımı gibi imkanlar elde ettiği paylaşımlarında şeffaflık zorunlu hale getirildi. Tüketicilerde kafa karışıklığı oluşturan "sponsorlu", "işbirliği" veya "davet" gibi muğlak ifadelerin kullanımı son buluyor; etkileyicilerin paylaşımlarında doğrudan "reklam" ya da "tanıtım" ibarelerine yer vermesi gerekecek.
Hedefli reklam uygulamalarında reklam verenler, kullanıcılara hangi kriterlere göre hedeflendiklerini ve bu kriterleri nasıl değiştirebileceklerini kolay erişilebilir şekilde açıklamakla yükümlü kılındı. Çocuklara yönelik kişisel verilerin profilleme yöntemleriyle işlenerek hedefli reklam yapılması ise tamamen yasaklandı.
YAPAY ZEKA VE TÜKETİCİ YORUMLARINA SIKI DENETİM
Teknolojinin gelişimiyle yaygınlaşan yapay zeka reklamlarında insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin kullanılması halinde, bu durumun içerikte açık ve anlaşılır biçimde belirtilmesi şartı getirildi. Gerçek kişilerin yapay zekayla oluşturulmuş kopyalarının, bir ürünü bizzat deneyimlemiş veya tavsiye ediyormuş gibi gösterildiği yanıltıcı reklamlar tamamen engellendi.
Tüketici şikayet sitelerindeki süreçleri de hızlandıran yeni düzenlemeyle, satıcı veya sağlayıcılara cevap hakkı için tanınan 72 saatlik süre 48 saate indirildi. Yanıt verilmeyen değerlendirmeler doğrudan yayımlanacak. Satın alımın doğrulanmadığı mecralardaki tüketici yorumlarının yayımlanması yasaklanırken, "çevre dostu" gibi genel muğlak beyanlar ile akademik unvanların aldatıcı kullanımı denetim altına alındı. Falcı, medyum, astrolog ilanları ile yasa dışı bahis ve şans oyunları reklamlarına yönelik yasal yasakların kapsamı da genişletildi.
