Çalışma hayatının sonuna yaklaşan milyonlarca yurttaşın aklındaki en büyük soru işaretini, yaşlılık döneminde elde edilecek gelirin miktarı oluşturuyor. Bu kapsamda SGK mevzuatındaki yasal hakları ve yapılabilecek stratejik hamleleri değerlendiren Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç, aylık bağlama oranlarını yükseltecek altın değerinde tavsiyeler paylaştı.
YÜKSEK EMEKLİ MAAŞI ALMA YOLLARI NELER?
Maaş miktarını belirleyen en temel unsurun, SGK'ya bildirilen prime esas kazançlar olduğu biliniyor. Özellikle 2000 yılından sonraki mesai süreleri için sistem, sigortalının tüm çalışma hayatı boyunca yatırdığı primlerin ortalamasını baz alıyor. Dolayısıyla cebinize girecek parayı artırmanın ilk şartı, aldığınız gerçek ücretin resmi evraklara eksiksiz yansımasını sağlamaktan geçiyor. İşverenlerin sigorta primini asgari ücretten veya düşük rakamlardan bildirmesi, doğrudan personelin gelecekteki cüzdanına yapılmış bir müdahale anlamı taşıyor.
Patronuyla sorun yaşamak istemeyen veya işsiz kalmaktan çekinen kişilerin, çalışma sürecindeyken gerçek maaşlarını kanıtlayacak belgeleri gizlice biriktirmesi büyük önem taşıyor. İş akdi sonlandıktan sonra yargı yoluna başvurarak açılacak hizmet tespit davaları sayesinde, geçmişe dönük eksik yatırılan tutarlar yasal güvence altına alınarak bağlanacak olan aylık ciddi oranda yukarı çekilebiliyor.
GURBETÇİLERE YURT DIŞI BORÇLANMASINDA KRİTİK UYARI
Yaşamını sınır ötesinde sürdüren vatandaşların Türkiye'den aylık bağlatma hayallerinde ise gizli bir handikap bulunuyor. Prim gün sayısını doldurmak maksadıyla yurt dışı borçlanmasına başvuranların, aylıkları bağlandıktan sonra dünyanın hiçbir yerinde resmi bir işte çalışmaları mümkün olmuyor; aksi takdirde Türkiye'deki maaş işlemleri anında durduruluyor.
Bununla birlikte gurbetçilerin yurt dışında bulundukları süre zarfında Türkiye'ye isteğe bağlı sigorta primi ödemeleri de yasalarca engellenmiş durumda. İsteğe bağlı sistem yalnızca yurt içinde ikamet şartı arıyor. Uzman isim, eksik günü bulunan gurbetçilere yasal yaş sınırını beklerken, noksan kalan süreleri Türkiye'ye gelip fiili olarak 4/a (SSK) statüsünde çalışarak tamamlamalarını tavsiye ediyor.
2008 SONRASI SİGORTALILAR VE 1260 GÜN KURALI
Mevzuatta yapılan düzenlemelerle birlikte, 30 Nisan 2008 tarihi sonrasında ilk kez iş başı yapanlar için emeklilik şartları baştan aşağı farklılaşıyor. Normal şartlarda SSK'lılar için 7200, BAĞ-KUR statüsündekiler için ise 9000 gün koşulu aranırken, kısmi emeklilik kapısı 5400 günle açılıyor.
Sistem işe başlama tarihine göre kademeli bir yapı sunuyor. Söz gelimi 2013 senesinde ilk kez sigorta kaydı açılan bir 4/a çalışanı, 5100 gün ile kısmi emekliliğe hak kazanabiliyor. İşte tam bu noktada çalışanları büyük bir tehlike bekliyor. Toplamda 5100 günle çalışma hayatını sonlandırmak isteyen bir sigortalının, sisteme ödediği son 1260 günlük primin kesinlikle 4/a (SSK) statüsünde olması şart koşuluyor. Şayet bu son dönemi isteğe bağlı sigorta ödeyerek geçirmeye kalkarsanız, kanun sizi otomatikman farklı bir statüye sokuyor ve hedeflenen prim süresi bir anda 5100 günden 5400 güne fırlayarak emekliliğinizi geciktiriyor.
