Geçim sıkıntısı ya da üretkenliğini sürdürme isteğiyle emeklilik sonrasında iş hayatında kalmayı tercih edenlerin sayısı hızla artıyor. Yasal mevzuattaki farklılıklar ise bu gruptaki vatandaşlar için ciddi maddi riskler barındırıyor. Aynı gün emeklilik dilekçesi veren iki kişiden birinin maaşı kesintisiz yatarken diğerinin aylığı mevcut yasalar gereği tamamen durdurulabiliyor.
1 EKİM 2008 SONRASI SİGORTALILARIN MAAŞI KESİLİYOR
5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihi milyonlarca çalışan için yasal bir milat oluşturuyor. Bu tarihten sonra ilk kez sigortalı olan kişileri emeklilik sonrasında bambaşka bir süreç bekliyor.
Erdursun bu gruptaki vatandaşların aylıklarını ve Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) haklarını aynı anda kullanamayacağını belirterek uygulamayı şu sözlerle anlattı:
"1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlarlarsa, emekli aylıkları çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren kesiliyor. Yani bu kişiler hem emekli aylığını alıp hem de SGDP kapsamında çalışamıyor."
Aylığı kesilen vatandaşlar için normal çalışan statüsünde prim yatırılıyor. Çalışma hayatı bittiğinde bu kişilerin aylıkları yatan yeni primler de hesaba katılarak sıfırdan hesaplanıp tekrar bağlanıyor.
ESKİ SİSTEMDE ÇİFTE GELİR İMKANI SÜRÜYOR
İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008 tarihinden önce olanlar için eski yasanın getirdiği avantajlar geçerliliğini koruyor.
Bu gruptaki emekliler hizmet akdiyle çalışmaya devam ettiklerinde maaşlarında herhangi bir kesinti yaşanmıyor.
Erdursun çalışan emeklilerin en çok merak ettiği konuya netlik kazandırarak şu bilgileri paylaştı:
"Bu kişiler emekli olduktan sonra hizmet akdiyle (4/a) çalışırlarsa emekli aylıkları kesilmez. İşverenleri tarafından SGK’ya Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenir. Dolayısıyla hem emekli aylığı alabilirler hem de çalışabilirler."
Prime esas kazanç üzerinden hesaplanan yüzde 32 oranındaki SGDP bütünüyle işveren tarafından karşılanıyor. Emekli vatandaşın aylığından yasal olarak hiçbir ek kesinti yapılmıyor.
KAMU VE TARIM SEKTÖRÜNDE FARKLI KURALLAR GEÇERLİ
Yasal düzenlemeler farklı sektörlerde ve özel durumlarda çalışan emekliler için çeşitli istisnalar barındırıyor.
Kendi adına tarımsal faaliyette bulunan emeklilerin aylıkları kesilmiyor ve bu kişiler hakkında SGDP hükümleri işlemiyor. Yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanlara ise 19 Haziran 2012'de yapılan yasal değişiklikle Türkiye'de destek primi kapsamında çalışma hakkı tanındı. Sözleşmesiz ülkelerde Türk işverenler tarafından yurt dışına götürülen emeklilerden destek primi kesilmiyor. Bu çalışanlar için yalnızca kısa vadeli kollar ile genel sağlık sigortası yatırılıyor.
Kamu tarafında ise kurallar çok daha katı işliyor. 1 Ocak 2005'ten sonra kamu kurumlarında göreve başlayan emekliler kanuni istisnalar dışında aylıklarını kestirmeden çalışamıyor.
DESTEK PRİMİ EMEKLİ MAAŞINI ARTIRMIYOR
Çalışan emeklilerin ödediği primlerin ilerleyen dönemde maaşlara yansıyıp yansımayacağı sorusu da netleşti.
Erdursun bu beklentiye karşı çıkarak yatırılan primlerin maaş artışı sağlamadığını aktardı. Uzman isim sürece dair teknik gerçeği şu ifadelerle dile getirdi:
"SGDP ödenen süreler; emeklilik için sigortalılık süresine eklenmez, hizmet birleştirmesinde dikkate alınmaz ve ödenen bu primler toplu olarak geri verilmez. Ancak çalışan emeklilerin iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hakları aynen devam eder."
