Hayat pahalılığının artmasıyla birlikte Türkiye'de en yüksek değerli banknot olan 200 TL'nin alım gücü hızla azalırken, vatandaşlar uzun süredir daha büyük banknotların (500 TL ve 1000 TL gibi) basılmasını talep ediyor. Ancak bu yönde herhangi bir resmi adım atılmadı. Konuyla ilgili dikkat çeken bir değerlendirme ise Altın ve Para Piyasaları Uzmanı İslam Memiş’ten geldi.
Memiş’e göre Türkiye, tıpkı Avrupa ve ABD gibi kağıt paradan dijital paraya geçiş sürecine girmiş durumda. 200 TL’nin üzerine yeni bir banknot basılmaması da bu dönüşümün işareti olarak görülüyor.
Merkez Bankası Başkanı: "Mevcut Durumdan Memnunuz"
Geçtiğimiz haftalarda TCMB Başkanı Fatih Karahan, yeni banknot taleplerine ilişkin yaptığı açıklamada, kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınmasında mevcut sistemin işlevsel olduğunu belirterek, “Yeni banknot ihtiyacı duymuyoruz” mesajını vermişti. Bu açıklama, yeni banknot basımı beklentilerinin kısa vadede karşılık bulmayacağının sinyali olarak değerlendiriliyor.
“2030’a Kadar Kağıt Para Büyük Ölçüde Kalkacak”
İslam Memiş, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) dijital para konusunda ilerleme kaydettiğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“TCMB, üçüncü faz dijital para denemelerini başarılı şekilde tamamladı. Bu da yakın gelecekte dijital Türk Lirası kullanımının yaygınlaşacağının habercisi. 2030 yılına kadar kağıt paranın büyük ölçüde tedavülden kalkması bekleniyor.”
Memiş’e göre, 500 veya 1000 TL gibi yeni banknotlar yerine mevcut en yüksek banknot olan 200 TL’nin sınır olarak kalması, dijitalleşme stratejisinin bir parçası.
Avrupa ve ABD de Benzer Yolda
İslam Memiş, Türkiye’nin yalnız olmadığını belirtiyor. Avrupa Merkez Bankası’nın yıllar önce 500 Euro’luk banknotların üretimini durdurduğunu, 2026’da da 200 Euro’nun tedavülden kalkabileceğini ifade etti. ABD’de ise 100 dolar banknotunun üstüne çıkılmayacağı belirtiliyor.
Türkiye'de de dijital bankacılık lisanslarının verilmeye başlanması, geleneksel bankacılık modelinden dijital modele geçişin hızlandığını gösteriyor.
Peki Neden Yeni Banknot Basılmıyor?
Uzmanlara göre yeni banknot basılmamasının temel nedenleri şöyle özetleniyor:
Kayıt dışı ekonominin önüne geçilmek isteniyor.
Paranın hareketi ve transferi daha şeffaf şekilde izlenmek isteniyor.
Nakit kullanımının azaltılması dijital sistemlere geçişi kolaylaştırıyor.
Kısacası, sadece ekonomik değil, finansal sistemin dijitalleşmesi açısından da bu tercih stratejik bir adım olarak görülüyor.
