Uzun yıllardır süren staj ve çıraklık sigortası mağduriyetleri hukuki boyutta yeni bir evreye girdi. Yargıtay çıraklık dönemini sigorta başlangıcı kabul eden bir yerel mahkeme kararını bozdu. Üst merci dosyayı geri çevirirken geçmişe dönük hak arayan binlerce kişiye yeni bir hukuki yol gösterdi. Çıraklık sürecinde kişinin sadece meslek öğrenmediği ve fiilen üretime katıldığı belgelerle veya tanık beyanlarıyla ispatlanırsa yargı bu zaman dilimini sigorta başlangıcına dönüştürebilecek.
MEVCUT SİSTEMDE UZUN VADELİ PRİMLER YATIRILMIYOR
Sosyal güvenlik mevzuatına göre staj ve çıraklık dönemlerinde işletmeler stajyerler adına yalnızca kısa vadeli sigorta kollarını ödüyor. Kurum iş kazası ve meslek hastalığı gibi durumları kapsayan bu primleri emeklilik hesaplamasına dahil etmiyor.
İşveren uzun vadeli sigorta primlerini ödemediği için çıraklık tarihi emekliliğe temel oluşturamıyor.
Sistem süreci net bir kuralla işletiyor. İki bin on yılında çıraklık kaydı yapılan bir birey iki bin on iki yılında normal kadrolu işe girdiğinde devlet başlangıç tarihini iki bin on iki yılı sayıyor.
BAZI MESLEK GRUPLARINA İSTİSNA TANINIYOR
Kanunlar belirli meslek gruplarına ve özel durumlara borçlanma hakkı veriyor. Avukatların staj süreleri ile doktorların uzmanlık eğitimi dönemleri borçlanılarak emeklilik yaşını öne çekebiliyor.
Kadın çalışanlar staj tarihi ile ilk uzun vadeli sigorta girişi arasında doğum yaptıklarında borçlanma sistemiyle büyük bir avantaj elde ediyor.
GEÇMİŞ DÖNEMİ KANITLAMAK ZORLAŞIYOR
Yargıtay kararının fiili çalışma vurgusu staj ve çıraklık mağdurlarını umutlandırsa da geçmiş yıllara ait resmi kayıtları ortaya çıkarmak epeyce zor. Emeklilik dilekçesi verecek olan vatandaşların yıllar önceki çıraklık faaliyetlerinin ispatlamak zorunda olması süreci çıkmaza sokuyor. İşverenler çırak çalıştırırken uygun eğitim ortamı sunmak ve sözleşmeleri resmi kurumlara onaylatmak zorunda bulunuyor.
Yasal çerçevede köklü bir değişim yaşanmaması halinde geçmişe dönük toplu bir borçlanma hakkı ancak yeni bir meclis düzenlemesiyle hayata geçebilecek.
