Türkiye'deki milyonlarca dar gelirli haneyi doğrudan etkileyecek olan ve toplum arasında "vatandaşlık maaşı" ismiyle anılan yeni sosyal güvenlik kalkanının yasal altyapısı şekilleniyor. Devletin yoksullukla mücadele vizyonu kapsamında tasarlanan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane içindeki ekonomik yükü belirli bir standarda çekmeyi amaçlıyor. HaberTürk ekranlarında uygulamanın perde arkasına dair önemli değerlendirmelerde bulunan SGK Uzmanı Murat Bal, ödeneklerin nasıl belirleneceğinden istihdam şartına kadar vatandaşların merak ettiği kritik başlıklara açıklık getirdi.
VATANDAŞLIK MAAŞI BAŞVURU ŞARTLARI VE KİMLER FAYDALANABİLECEK?
Yeni destek mekanizmasının ne zaman hayata geçeceği sorusunu yanıtlayan Bal, sürecin aşamalı bir entegrasyonla yürütüleceğini vurguladı. Başvuru işlemlerinin tamamen dijital altyapıya taşınacağını ve yurttaşların e-Devlet kapısı üzerinden sisteme müracaat edebileceklerini aktaran uzman, tahsis edilecek maaşların kesinlikle kişi başına düşen gelir testi sonucuna göre şekilleneceğini belirtti.
Uygulamanın başlangıç tarihiyle ilgili öngörülerini, "Şu anda netleşen kriterler henüz yok. Ancak 2026 Ekim'den itibaren bir pilot uygulama başlayacak. Biz bunun 2027'nin ilk yarısında kesin olarak hayatımıza gireceğini düşünüyoruz." ifadeleriyle dile getiren Bal, genel bir başvuru kabulünden ziyade gerçekten ihtiyaç sahibi olan ailelerin süzgeçten geçirileceğinin altını çizdi.
DEZAVANTAJLI GRUPLARA POZİTİF AYRIMCILIK
Sistem, tek tip bir maaş bağlama modelinden ziyade hanenin demografik zorluklarına göre esneyen bir yapı sunacak. Hanede yaşlı, engelli veya bakıma muhtaç bir bireyin bulunması, o ailenin gelir tamamlama sürecinde avantajlı konuma geçmesini sağlayacak.
Mevcut durumda devletten alınan engelli maaşı ya da çocuk yardımı gibi ödeneklerin yeni sisteme giriş için bir bariyer oluşturmayacağı tahmin ediliyor. Özellikle demografik yapının korunması ve genç nüfusun desteklenmesi hedefleri doğrultusunda, çocuklu ailelerin bu yeni sosyal kalkanın merkezinde yer alması bekleniyor. Tahsis edilecek tutarın meblağı henüz resmiyet kazanmamış olsa da, SGK uzmanı Bal'ın kişisel öngörüsü, hesaplamalarda asgari ücretin referans alınabileceği ve dar gelirlilere ciddi bir maddi destek sunulacağı yönünde.
SOSYAL YARDIM ALANLARA İŞKUR ÜZERİNDEN İSTİHDAM ŞARTI
Programın sadece ekonomik bir hibe olmadığını, aynı zamanda bir istihdam projesi olduğunu belirten uzmanlar, yardımların suiistimal edilmemesi için katı kuralların devrede olacağına dikkat çekiyor. Devletin, düzenli nakit desteği sağladığı bireylerin çalışma hayatından kopmasını engellemek adına Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile İŞKUR'u sürece entegre edeceği ifade ediliyor.
Bal, bu konudaki hassasiyeti, "Bu tür sosyal yardımların aynı zamanda kişilerin çalışmaktan imtina etmemesine de fayda vermesi lazım." sözleriyle özetledi. Düzenlemedeki temel felsefe; çalışabilecek fiziki yeterliliğe sahip olan ancak iş bulamayan hak sahiplerine mesleki eğitim kursları düzenlemek ve aktif iş teklifleri sunmak üzerine kurulu olacak. Böylece gelir tamamlama sistemi, kişileri tembelliğe iten bir mekanizma olmak yerine, onları iş gücü piyasasına yeniden kazandıran bir köprü işlevi görecek.
