Gebze ve Çayırova’nın bugün yoğun konut alanları, yolları ve sosyal donatılarıyla öne çıkan bölgeleri geçmişte çok daha farklı bir görünüme sahipti. Özellikle Gebze Yenikent’te Mutlukent olarak bilinen bölge ile hemen yakınındaki Çayırova Akse Mahallesi, kentin kuzeybatıya doğru büyümesinin dikkat çekici örnekleri arasında yer alıyor.
Yıllara göre karşılaştırılan uydu görüntülerinde boş arazilerin ve seyrek yapılaşmanın zaman içerisinde yerini konutlara, yeni yol bağlantılarına ve daha yoğun bir kent dokusuna bıraktığı açıkça görülüyor.
YILLAR İÇİNDEKİ DEĞİŞİM
Gebze’de neden “Mutlukent” deniliyor?
Burada önemli bir ayrıntı var: Mutlukent bugün Gebze’nin resmî mahallelerinden birinin adı değil. Bölge idari olarak ağırlıklı biçimde Yenikent adıyla karşımıza çıkarken, “Mutlukent” ismi geçmişte bölgede gerçekleştirilen toplu konut ve yerleşim projeleriyle hafızalara yerleşti.
İstanbul Üniversitesi bünyesinde hazırlanmış akademik bir çalışmada Yenikent’in, 1990’lı yıllarda Gebze merkezindeki yoğunlaşmaya çözüm amacıyla uydu yerleşim bölgesi olarak organize edildiği ve burada Mutlukent gibi toplu konut projelerinin gerçekleştirildiği belirtiliyor.
Gebze Belediyesi’nin geçmiş dönem faaliyet raporunda da “Huzurkent, Mutlukent ve çok sayıda özel toplu konut projesi” ifadeleri kullanılarak Yenikent’in yeni bir cazibe ve yerleşim merkezi haline geldiğine dikkat çekiliyor.
Dolayısıyla “Mutlukent” adının bütün bölgenin tarihî mahalle isminden ziyade, burada gelişen planlı toplu konut yerleşiminin adı olarak yaygınlaşıp semtle özdeşleştiği anlaşılıyor. Günümüzde de Yenikent sınırları içerisinde “Mutlukent” adı yaşamaya devam ediyor; örneğin Mutlukent Bulvarı bu kullanımın izlerinden biri.
Akse’nin hikâyesi çok daha eski
Çayırova’daki Akse isminin geçmişi ise modern kentleşmeden çok daha eskiye uzanıyor.
Çayırova Kaymakamlığı ve Çayırova Belediyesi tarafından yayımlanan tarihçe bilgilerine göre bölge Bizans döneminde “Ak Kilise” adıyla anılıyordu. Bölgede bulunan kiliseden kaynaklanan bu isim zaman içerisinde değişti ve Cumhuriyet döneminde yerleşimin adı Akse Köyü oldu. Resmî kaynaklarda bölgenin tarihinin yaklaşık 500-550 yıl geriye uzandığı belirtiliyor.
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin tarihçesinde de Çayırova'nın diğer adıyla Güzeltepe'nin eski adının Akse Köyü olduğu, sanayileşmenin hız kazandığı 1985 sonrasında nüfus ve yapılaşmanın hızla arttığı aktarılıyor.
Bir tarafta eski köy, diğer tarafta yeni uydu kent
İki komşu bölgenin isim hikâyesindeki en dikkat çekici fark da burada ortaya çıkıyor.
Akse, geçmişi yüzyıllar öncesine uzanan eski bir yerleşim adının günümüze ulaşan izi. Mutlukent ise Gebze’nin modern kentleşme döneminde ortaya çıkan toplu konut ve planlı yerleşim anlayışının bölgeye bıraktığı bir isim.
Bu nedenle birbirine oldukça yakın iki nokta, aslında Gebze-Çayırova hattındaki kentleşmenin iki farklı dönemini temsil ediyor.
Uydu görüntülerinde büyük değişim dikkat çekiyor
Yıllara göre alınan uydu görüntüleri yan yana getirildiğinde ise bölgedeki değişim çok daha çarpıcı biçimde ortaya çıkıyor. Bir dönem geniş boş arazilerin ve düşük yoğunluklu yerleşimin hâkim olduğu alanlarda zaman içerisinde apartmanlar, siteler, yeni yollar ve yoğun bir şehir dokusu oluştuğu görülüyor.
Özellikle Gebze’nin Mutlukent-Yenikent hattıyla Çayırova’nın Akse bölgesinin birbirine doğru gelişmesi, iki ilçenin yerleşim dokusunun yıllar içerisinde nasıl büyüdüğünü gösteriyor.
Bugün uydu görüntüsünden bakıldığında sınırları ancak idari haritalarla ayırt edilebilen yoğun bir kentsel alan görünümü ortaya çıkarken, eski görüntüler bölgenin geçmişte ne kadar farklı olduğunu gözler önüne seriyor
