Vefat eden sigortalıların hak sahiplerini yakından ilgilendiren dul ve yetim aylıklarında doğru bilinen yanlışlar mağduriyet yaratabiliyor. Dünya gazetesindeki köşesinde ölüm aylığı şartlarını anlatan SGK Uzmanı Özgür Erdursun, vatandaşların en sık düştüğü yanılgının aylığın kendiliğinden bağlanacağı düşüncesi olduğunu belirterek, maaş alabilmek için mutlaka resmi başvuru yapılması gerektiğinin altını çizdi.
PRİM GÜNÜ VE BORÇLANMA KURALI
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, vefat halinde yakınlara aylık bağlanabilmesi için temel prim şartları arıyor. Genel kural olarak tüm sigorta kollarında en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları priminin bildirilmiş olması gerekiyor. SSK (4/1-a) mensupları için farklı bir seçenek sunuluyor. Bu gruptakiler için en az 5 yıldır sigortalı bulunma şartıyla birlikte 900 gün prim ödeme kuralı uygulanıyor.
Uzman isim, 1 Ekim 2008 öncesi vefatlar hariç tutulduğunda, borçlanma yoluyla kazanılan sürelerin 5 yıllık sigortalılık ve 900 gün prim hesabında dikkate alınmadığını hatırlattı. Hali hazırda malullük veya yaşlılık aylığı alan ya da hak kazanmış kişilerin vefatı durumunda ise geride kalanlar doğrudan yazılı taleple ölüm aylığına erişebiliyor.
BAĞ-KUR KAPSAMINDAKİLER İÇİN BORÇ ENGELİ
Kendi adına çalışan Bağ-Kur mensupları için süreçte hayati bir pürüz karşımıza çıkıyor. Vefat eden sigortalının SGK'ya olan tüm prim borçlarının ödenmiş olması şartı aranıyor. Kuruma GSS dahil borcu bulunan kişilerin yakınlarına, borç kapanana kadar aylık tahsis edilmiyor.
KİMLER HAK SAHİBİ VE BAŞVURU NASIL YAPILIR?
Kanun nezdinde geride kalan hak sahipleri üç ana gruba ayrılıyor. Dul eş için evlilik bağı ve sosyal güvenlik durumu incelenirken; çocuklarda yaş, öğrenim, medeni durum ve çalışma statüsüne bakılıyor. Anne ile babanın aylık alabilmesi gelir durumu ve diğer hak sahiplerinin varlığına bağlanıyor. Her dosya sigortalının statüsü ve prim gününe göre şekilleniyor. Değerlendirmelerde aile tablosu özel olarak ele alınıyor.
Süreci başlatmak isteyen yakınların e-Devlet kapısı üzerinden elektronik ortamda başvurularını iletmeleri mümkün. Yüz yüze işlemleri tercih edenler, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri veya Sosyal Güvenlik Merkezleri aracılığıyla taleplerini kuruma ulaştırabiliyor. Erdursun, kulaktan dolma bilgilerle hareket edilmemesini ve sadece resmi başvuru yollarının izlenmesini tavsiye ediyor.
