Sokakta, evde, okulda en çok sorduğumuz sorulardan biri şu: “Ne oldu?”
Basit gibi duruyor, değil mi? Oysa o küçücük “ne”, aslında içimizdeki büyük “neden”i saklıyor. Çünkü “Ne oldu?” diye sorarken çoğu zaman “Neden oldu?”yu da merak ediyoruz ama dile getirmiyoruz.
Bir düşünün: Haber bültenlerini izlerken, işe giderken yolda bir olaya tanık olduğunuzda, aklınıza ilk hangisi geliyor?
“Ne olmuş?” sorusu
Bu soru aslında olayın fotoğrafını çekiyor. Ama arka planda görünmeyen bir kamera daha var: “Neden olmuş?” diye kayıt yapan, sebebin peşine düşen. İşte bu yüzden “ne”, aslında “neden”in örtük ifadesidir.
Belki de toplum olarak sorunlarımızdan biri, “ne”de takılıp kalıp “neden”e geçemememiz.
Olanı konuşuyoruz, konuşmaya da bayılıyoruz; ama niye olduğunu, o sonucun hangi kök nedenlerin ve süreçlerden geçtiğini sorgulamaya pek yanaşmıyoruz. Oysa hayat biraz da şu cesareti gösterebilmekten geçiyor.
Ne olduğunu öğrendikten sonra, bir adım ileri gidip sormak: “Peki neden?”
Çoğu bağlamda “ne” sorusu, yalnızca olgusal bir durumu tespit etmeyi değil, aynı zamanda o durumu mümkün kılan nedenler dizgesine dolaylı bir gönderim yapmayı da içerir.
Örneğin günlük dilde sıkça kullanılan “Ne oldu?” sorusu, ilk bakışta yalnızca bir olayın bildirimini talep etmektedir. Bununla birlikte, sorunun altında örtük bir biçimde “Bu sonuca hangi süreçler, hangi sebepler yol açtı?” sorusu da bulunmaktadır. Dolayısıyla “ne”, olayın sonuç düzeyine; “neden” ise süreç ve gerekçe düzeyine işaret eder. Bu iki düzey pratik iletişimde sık sık iç içe geçtiği için, konuşur çoğu zaman yalnızca “ne”yi söylerken, zihinsel olarak “neden”i de sorgulamaktadır.
Gelişme çağında olan çocukların sorduğu en önemli sorudur "neden"
Onlar sormaktan yorulmazlar. Bizler cevap vermekten bıkarız. Neden mi?
Çünkü öğrenmek isteyen beyin kök nedenleri sorgulayarak kayıt yapmak ister.
Öğrenen sistemler öğrendiğini doğru kabul ettiğinde kayıt yapar,tıpkı bilgisayar gibi yanlış verdiğimiz komutu almaz ve kaydetmez
O zaman ne nin arkasındaki örtük neden i bularak soru soralım,sorduğumuz sorunun cevabı anlamsız ise kaydetmeyelim ve doğru kayıt bulana kadar arayalım
Kalın sağlıcakla
