Kocaeli’de belediyelerin mali işlemleri, personel uygulamaları ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin Sayıştay raporları peş peşe gündeme geldi. Ancak Sayıştayın denetimlerinde belirlenen eksiklikler yalnızca Kocaeli ile sınırlı kalmadı. Türkiye genelindeki mahalli idarelerde gerçekleştirilen incelemelerde ruhsatsız işyerleri, tahsil edilmeyen gelirler, taşınmaz kayıtlarındaki eksiklikler ve hatalı muhasebe işlemleri gibi çok sayıda ortak sorun tespit edildi. Sayıştayın “Mahalli İdareler İtibarıyla Denetimlerde Öne Çıkan Konular” başlığı altında topladığı bulgular, belediyelerdeki denetim sonuçlarını ortaya koydu.
Ruhsatsız işyerleri yalnızca Kocaeli'nin sorunu değil
Sayıştayın belediyelere yönelik denetimlerinde öne çıkan konulardan biri, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmeler oldu. Bazı belediyelerin sorumluluk alanlarında ruhsatsız işletmeler bulunduğu, bu işyerlerinden ruhsat harcı alınmadığı ve gerekli idari yaptırımların uygulanmadığı belirlendi.
Kocaeli'de de gündeme gelen ruhsatsız işyerleri konusu, diğer illerin denetim raporlarında da yer aldı. İzmir'in Karşıyaka ilçesinde 901, Selçuk ilçesinde ise 2 bin 389 işyerinin ruhsatsız faaliyet gösterdiğine ilişkin tespitler kamuoyuna yansıdı.
Sayıştay, ruhsatsız faaliyet gösteren işletmelere yönelik denetimlerin yapılması ve belediyelerin gelir kaybına uğramasının önlenmesi gerektiğini vurguladı.
Belediyeler milyonlarca liralık gelirlerini takip ediyor mu?
Sayıştayın mahalli idare denetimlerinde belediyelerin gelir kaynaklarının takip ve tahsil edilmesine ilişkin eksiklikler de öne çıktı.
Bazı belediyelerin, sorumluluk alanlarından geçen telekomünikasyon altyapılarına ilişkin geçiş hakkı bedellerini tahsil etmediği tespit edildi. Sabit ve mobil haberleşme şebekelerinde kullanılan kablo ve benzeri altyapılar için alınması gereken ücretlerin takip edilmediği belirlendi.
Sayıştay, ilgili mevzuat kapsamında belediyelerin geçiş hakkı bedellerini belirlemesi ve bu ücretleri işletmecilerden tahsil etmesi gerektiğini bildirdi. Genel bulgularda tahsil edilmeyen toplam tutara ilişkin bir rakam ise yer almadı.
Sosyal denge sözleşmelerinde mevzuata aykırı düzenlemeler
Belediyeler ile sendikalar arasında imzalanan sosyal denge sözleşmeleri de denetimlerde dikkat çeken başlıklardan biri oldu.
Bazı kamu idarelerinin sosyal denge tazminatı dışında, mevzuatta karşılığı bulunmayan farklı ödeme ve düzenlemelere sözleşmelerde yer verdiği tespit edildi.
Sayıştay, sosyal denge sözleşmelerinin kanunla belirlenen sınırlar içerisinde düzenlenmesi gerektiğini belirterek mevzuatta öngörülmeyen ödemelerin sözleşmelere dahil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu ifade etti.
Belediye taşınmazlarında işgallerin devamına izin verildi
Türkiye genelindeki mahalli idare denetimlerinde kamu taşınmazlarının kullanımına ilişkin eksiklikler de belirlendi.
Bazı belediyelerde kamuya ait taşınmazların izinsiz kullanıldığı, buna rağmen yalnızca ecrimisil veya işgaliye bedeli alınarak işgalin devamına izin verildiği tespit edildi.
Sayıştay, ecrimisil tahsil edilmesinin taşınmazın işgal altında kullanılmasına sürekli olarak izin verilmesi anlamına gelmediğini hatırlattı. Mevzuat gereğince gerekli tahliye işlemlerinin uygulanması gerektiği belirtildi.
Belediyelerin taşınmazları mali tablolarda yer almadı
Denetimlerde belediyelere ait taşınmazların envanter ve muhasebe kayıtlarında da eksiklikler ortaya çıktı.
Bazı kamu idarelerinin mülkiyetindeki taşınmazların fiili envanter çalışmalarının tamamlanmadığı, taşınmazların değerlerinin belirlenmediği ve mali tablolara yansıtılmadığı tespit edildi.
Ayrıca kamu kurumları arasında tahsis edilen taşınmazların muhasebe kayıtlarının yapılmadığı veya hatalı gerçekleştirildiği belirlendi. Bazı taşınmazların tapu kayıtlarıyla mevcut kullanım şekillerinin de birbirinden farklı olduğu ifade edildi.
Sahipsiz hayvanlar için ayrılması gereken bütçelerde eksiklik
Sayıştayın denetimlerinde belediyelerin sahipsiz hayvanlara yönelik görev ve sorumlulukları da incelendi.
Bazı belediyelerde hayvan bakımevlerinin kurulmadığı, rehabilitasyon hizmetleri için ayrılması gereken bütçe kaynaklarının hiç ayrılmadığı veya yasal oranın altında tutulduğu belirlendi. Ayrılan bazı ödeneklerin ise amacı dışında kullanıldığı tespit edildi.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında büyükşehir belediyelerinin kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde üçünü, diğer ilgili belediyelerin ise binde beşini sahipsiz hayvanlara yönelik hizmetler için ayırması gerekiyor.
Kanunda belirtilen kaynağı ayırmayan veya amacı dışında kullanan sorumlular hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
Muhasebe kayıtlarında geriye dönük değişiklikler tespit edildi
Sayıştayın belediyelerdeki muhasebe işlemlerine yönelik denetimlerinde de mevzuata aykırı uygulamalar belirlendi.
Bazı kamu idarelerinin yevmiye defterlerinde numaraların boş bırakıldığı, geçmiş tarih verilerek geriye dönük kayıt oluşturulduğu ve daha önce yapılan muhasebe kayıtlarının değiştirildiği tespit edildi.
Mevzuata göre muhasebe işlemlerinin tarih ve numara sırasına uygun biçimde kaydedilmesi, hatalı işlemlerin ise yeni muhasebe kayıtlarıyla düzeltilmesi gerekiyor.
Tamamlanan yatırımlar kayıtlarda hâlâ devam ediyor
Belediyelerin yatırım harcamalarına ilişkin muhasebe işlemleri de Sayıştayın denetim bulguları arasında yer aldı.
Bazı kamu idarelerinin yapımı tamamlanan ve geçici kabul işlemleri gerçekleştirilen yatırımlara ait harcamaları, ilgili varlık hesaplarına aktarmadığı belirlendi.
Söz konusu tutarların 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında tutulmaya devam edildiği tespit edildi. Sayıştay, tamamlanan yatırımların ilgili varlık hesaplarına aktarılması gerektiğini vurguladı.
KDV ve kıdem tazminatı işlemlerinde de eksiklikler bulundu
Denetimlerde belediyelerin katma değer vergisi uygulamaları ile personelin kıdem tazminatı karşılıklarına ilişkin hatalı işlemler de ortaya çıktı.
Bazı belediyelerin ticari faaliyet kapsamında bulunmayan kamu hizmetlerine yönelik giderler için ödedikleri KDV'yi indirim konusu yaptığı tespit edildi.
Bunun yanında kamu idarelerinin kendi personeli ve hizmet alımı yoluyla çalıştırılan personel için gerekli kıdem tazminatı karşılıklarını ayırmadığı belirlendi.
Sayıştay, söz konusu işlemlerin belediyelerin mali tablolarının doğru ve güvenilir bilgi sunmasını etkilediğine dikkat çekti.
Kocaeli'deki bulgularla diğer illerdeki tespitler benzerlik gösteriyor
Kocaeli'de kamuoyuna yansıyan Sayıştay raporları ile Türkiye genelindeki mahalli idare denetimlerinde öne çıkan konular arasında benzer başlıklar bulunuyor.
Ruhsatsız işyerleri, belediye gelirlerinin tahsil edilmemesi, taşınmaz kayıtlarındaki eksiklikler, personel ödemeleri ve muhasebe işlemleri farklı belediyelerde karşılaşılan denetim konuları arasında yer aldı.
Sayıştayın genel değerlendirmesinde, kamu kaynaklarının mevzuata uygun kullanılması, belediye gelirlerinin takip edilmesi ve mali tabloların doğru düzenlenmesi gerektiği vurgulandı.
Mahalli idarelere ilişkin genel bulguların her belediyede aynı eksikliklerin bulunduğu anlamına gelmediği, belediye bazındaki tespitlerin ise ilgili idarelerin ayrı ayrı yayımlanan denetim raporlarında yer aldığı belirtildi.
