Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinesinde yürütülen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için pilot uygulamaların başlaması, kamuoyunda büyük bir heyecan yarattı. Arama motorlarında vatandaşlık maaşı ne zaman verilecek, gelir tamamlayıcı aile desteği ne kadar olacak, vatandaşlık maaşı kimlere verilir ve başvuru şartları nelerdir gibi sorular her gün binlerce kişi tarafından sorgulanıyor. İşte konuya dair tüm merak edilen o soruların yanıtları...
Türkiye'de yoksulluk sınırının altında yaşayan vatandaşların hayat standardını yükseltmek ve hanelere asgari bir gelir güvencesi sunmak amacıyla devrim niteliğinde bir sosyal yardım hamlesi başlatıldı. Hali hazırda uygulanan onlarca farklı yardım kalemini daha etkin hale getirecek olan bu yeni model, ihtiyaç sahibi ailelere doğrudan gelir desteği sağlamayı hedefliyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile bakanlığın ortaklaşa yürüttüğü saha çalışmaları sürerken, yardımın miktarı ve dağıtım kriterleri merak konusu haline geldi. İnternette vatandaşlık maaşı başvurusu nasıl yapılır, ailelere asgari gelir desteği şartları neler ve GETAD ödemeleri hangi illerde başlayacak aramaları yoğun ilgi görüyor. Yeni sistemin devreye girmesiyle birlikte sosyal yardımlarda köklü bir dönüşüm süreci yaşanacak.
GELİR TAMAMLAYICI AİLE DESTEK SİSTEMİ (GETAD) NEDİR, NASIL UYGULANACAK?
Kamuoyunda vatandaşlık maaşı olarak anılan sistem, evine giren toplam kazanç belirli bir limitin altında kalan hanelerin gelirini tamamlamayı amaçlıyor. Bakanlık bünyesinde yürütülen 43 farklı sosyal yardım programının önemli bir bölümü bu çatı altında toplanıyor. 2026 yılı süresince yürütülen il ve ilçe bazlı ihtiyaç analizleri ile etki değerlendirmelerinin ekim ayında sonuçlanması planlanıyor. Yeni sistem tek tip bir yardım modeli yerine, bölgesel ekonomik dengeleri ve hanelerin gerçek giderlerini göz önüne alıyor. Örneğin kira ve barınma giderlerinin çok yüksek olduğu büyükşehirlerde barınma payı öne çıkarken; kış şartlarının ağır geçtiği bölgelerde yakacak ve enerji desteğine, gıda harcamalarının bütçeyi zorladığı yerlerde ise temel gıda desteğine öncelik tanınıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE KADAR OLACAK, GELİR SINIRI VAR MI?
Vatandaşlık maaşında ödenecek net tutar henüz resmi olarak duyurulmadı ancak sistemin ana omurgası belirlendi. Yeni modelde her ailenin evine en az asgari ücret tutarında gelir girmesi hedefleniyor. Evin geliri bu seviyenin altındaysa, aradaki fark devlet tarafından tamamlanarak aileye yatırılıyor. Sosyal yardımlardan yararlanmada temel kriter olan hane içinde kişi başına düşen gelirin net asgari ücretin üçte birinden az olması kuralının bu programda da temel ölçüt kabul edilmesi bekleniyor. Hanedeki 17 yaş altı çocuk sayısı, bakıma muhtaç yaşlı veya engelli bireylerin bulunması ve ailenin genel ekonomik koşulları maaş miktarının belirlenmesinde doğrudan rol oynuyor.
KİMLER VATANDAŞLIK MAAŞINDAN YARARLANACAK, BAŞVURU ŞARTLARI NELER?
Yeni modelden yararlanabilmek için hanede çalışan hiçbir bireyin bulunmaması veya çalışan olsa dahi elde edilen gelirin belirlenen asgari sınırın altında kalması gerekiyor. Vatandaşlık maaşı almaya hak kazanan bireyler, gelir destekli diğer mükerrer sosyal yardımlardan aynı anda faydalanamıyor. Düzenlemenin en belirgin özelliği ise istihdam odaklı bir yapıya dayanması olarak öne çıkıyor. Destek ödemesi süresiz bir maaş niteliği taşımıyor. Maaş bağlanan haneler düzenli olarak gelir denetimine tabi tutuluyor ve ailenin çalışma çağındaki fertleri İŞKUR aracılığıyla mesleki eğitimlere yönlendirilerek işe yerleştiriliyor. Haneden en az bir kişi düzenli bir işe girene kadar ödemeler sürüyor; istihdam sağlandığında ise vatandaşlık maaşı kademeli biçimde sonlandırılıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN VERİLECEK, TÜM İLLERDE NE ZAMAN BAŞLIYOR?
Programın takvimi etaplar halinde uygulanıyor. 2026 yılı içerisinde belirlenen pilot bölgelerde yürütülen saha çalışmaları ve deneme uygulamaları devam ediyor. Ekim ayı itibarıyla etki analizlerinin tamamlanmasının ardından elde edilecek sonuçlara göre yasal ve idari süreç şekillenecek. Pilot illerdeki sonuçların değerlendirilmesi sonrasında, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin 2027 yılı içerisinde 81 ilin tamamında yaygınlaştırılarak tüm ihtiyaç sahibi ailelerin erişimine açılması hedefleniyor.
