Türkiye’de işsizlik maaşı, işini kaybeden sigortalı çalışanlara sunulan geçici bir gelir desteği. Ancak her işsiz kalan bu destekten yararlanamıyor. Özellikle emekli olup tekrar çalışmaya başlayan kişilerin bu maaştan faydalanıp faydalanamayacağı ise ayrı bir tartışma konusu. Başvuru şartları, ödeme miktarları ve üst sınır hesaplamaları İŞKUR ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın belirlediği kriterlere göre yapılıyor. Peki işsizlik maaşı nasıl hesaplanır, kimler ne kadar süreyle alabilir? Emeklilere bu hak tanınıyor mu?
İşsizlik Maaşı Hesaplaması Nasıl Yapılıyor?
İşsizlik maaşının tutarı, sigortalının işten ayrılmadan önceki son 4 aylık brüt kazancı esas alınarak hesaplanıyor. Bu dönemin ortalaması baz alınarak, yüzde 40'lık kısmı işsizlik ödeneği olarak belirleniyor. Ancak bu rakamın da bir tavanı var. Maaş, hiçbir koşulda brüt asgari ücretin yüzde 80’ini geçemiyor.
Örneğin; brüt maaşı 60.000 TL olan bir çalışan için işsizlik maaşının yüzde 40’ı olan 24.000 TL yerine, tavan sınır olan 20.646,49 TL uygulanıyor. Bu tutar, damga vergisi kesintisi sonrası hak sahibine ödeniyor.
Kaç Ay Boyunca İşsizlik Maaşı Alınabiliyor?
İşsizlik maaşı süresi, sigortalının son 3 yılda ödediği prim gün sayısına göre değişiyor. Süreler şu şekilde:
600 gün prim ödeyenler: 180 gün (yaklaşık 6 ay)
900 gün prim ödeyenler: 240 gün (yaklaşık 8 ay)
1.080 gün prim ödeyenler: 300 gün (yaklaşık 10 ay)
Yani ne kadar çok prim ödediyseniz, o kadar uzun süre destek alabiliyorsunuz.
Emekliler İşsizlik Maaşı Alabilir mi?
Bu konuda en çok karıştırılan noktalardan biri de emeklilerin durumu. Sosyal güvenlik sistemine göre emekli olup yeniden çalışmaya başlayanlar, işten çıkarılsalar bile işsizlik maaşı alma hakkına sahip değil. Çünkü işsizlik maaşı, aktif sigortalılık statüsünde olanlar için geçerli bir hak.
Emekli olduktan sonra tekrar işe giren bir kişi işsizlik sigortasına prim ödemiş olsa dahi, yaşlılık aylığı aldığı için bu ödenekten yararlanamıyor. Bu durum yasayla net bir şekilde sınırlandırılmış durumda.
Hangi Durumlar İşsizlik Maaşı Hakkını Düşürüyor?
İşsizlik maaşı bazı şartlara bağlı olarak veriliyor ve bu şartların ihlali durumunda ödeme kesiliyor. Dikkat edilmesi gereken başlıca durumlar şunlar:
İŞKUR’un önerdiği uygun işi kabul etmemek
Ödenek alınan sürede herhangi bir gelir getirici işte çalışmak
Yaşlılık aylığı (emekli maaşı) almaya başlamak
Meslek edindirme kurslarına katılmayı reddetmek ya da kursu yarım bırakmak
İŞKUR’un çağrılarına yanıt vermemek veya belgeleri süresinde sunmamak
Yurt dışına çıkmak
Yurt dışına çıkılması halinde, “çalışmaya hazır” olma şartı ihlal edildiği için işsizlik maaşı çıkış tarihinden itibaren durduruluyor.
