Emeklilik başvurusunun yapıldığı yıla göre maaş hesaplamasında meydana gelen derin uçurum, Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (KDK) inceleme masasına taşındı. Çalışma hayatı ve geçim şartları sebebiyle işlemlerini 2025 senesine devretmek durumunda kalan bir çalışan, yalnızca takvim yılı değiştiği için hak ettiği gelirde yaklaşık üçte birlik kayıp yaşayınca ombudsmana başvurdu. İncelemesini tamamlayan denetim organı mağduriyetin giderilmesi adına yasa koyucuyu işaret ederken, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevcut parametrelerin zorunlu olarak uygulandığını ve şu aşamada telafi edici bir mevzuat çalışmasının yürütülmediğini kaydetti.
EMEKLİ AYLIĞINDA YÜZDE 30 FARK OLUŞTUĞU KDK RAPORUYLA BELGELENDİ
Kamu Denetçiliği Kurumu'na taşınan dosyada, aynı hizmet süresine ve kazanç geçmişine sahip çalışanların salt dilekçe tarihi yüzünden maruz kaldığı gelir erimesi somut verilerle ortaya kondu. KDK, hazırladığı inceleme raporunda tablonun ciddiyetini şu tespit ile kayda geçirdi: “2024 yılı Aralık ayında tahsis talebinde bulunan bir sigortalının 2025 yılı Ocak ayına ait yaşlılık aylığı ile aynı sigortalının 2025 yılı Ocak ayında tahsis talebinde bulunması halinde alacağı yaşlılık aylığı arasında %30 fark olduğu tespit edilmiştir.”
Kurum, eşit prim ve yaş kriterlerini taşıyan yurttaşların yalnızca başvuru gününün birkaç hafta oynaması sebebiyle ömür boyu düşük maaşa mahkûm edilmesini hakkaniyete aykırı buldu. KDK, bu tablonun yarattığı mağduriyetin ortadan kaldırılması amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile SGK Başkanlığı'na acil mevzuat değişikliği başlatılması yönünde tavsiye kararı iletti.
SGK DÜZENLEME BEKLENTİLERİNE YANIT VERDİ: ÇALIŞMA BULUNMUYOR
KDK'nin girişimine karşılık görüşünü paylaşan SGK, maaş bağlama sisteminin mevcut yasal sınırlarına dikkat çekti. Kurum tarafından yapılan resmi bildirimde şu ifadeler yer aldı: “Aylık bağlama sistemlerinde yıllar itibariyle değişiklikler yapılmakla birlikte, sigortalılara, aylık talebinde bulundukları tarihte mevcut prim ödeme gün sayıları, prime esas kazançları ve yaşları gibi emekliliğe esas parametreleri dikkate alınmak suretiyle yürürlükte bulunan emeklilik sistemi kurallarına göre aylık bağlanmakta olduğu, sigortalının dönemler itibariyle geçen prim ödeme gün sayıları ve prime esas kazançları ile tahsis talep tarihlerinin bağlanacak aylığı belirlediği.”
SGK açıklamasında ayrıca, emeklilerin gelirinde oluşan söz konusu farklılığın dengelenmesi ya da telafi edilmesine ilişkin kurum bünyesinde herhangi bir düzenleme hazırlığı bulunmadığı net bir dille aktarıldı.
MAAŞ UÇURUMUNUN SEBEBİ: GÜNCELLEME KATSAYISI VE ENFLASYON HESABI
Sistemde yaşanan tıkanıklık, 2008 yılında yürürlüğe giren sosyal güvenlik reformunun hesaplama yönteminden kaynaklanıyor. Yüksek enflasyon dönemlerinde, yıl sonuna kadar dilekçe verenlerin maaşına o yılın doğrudan emekli zamları yansıtılıyor. Başvurusunu takip eden takvim yılına bırakan çalışanlar için ise bir önceki yılın tüketici fiyat endeksi ve büyüme hızını kapsayan güncelleme katsayısı devreye giriyor. Katsayı ile yıl içi zam oranları arasında açılan makas, 2024 sonu ile 2025 başı örneğinde olduğu gibi çalışanların aleyhine yüzde 30'u aşan kalıcı gelir kayıpları doğuruyor.
