Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, madeni para üretim politikasında dikkat çeken bir değişikliğe gitti. Kurum, 1 ve 5 kuruşluk madeni paraların üretim maliyetinin nominal değerlerini aşması nedeniyle bu iki küçük birimin basımını durdurma kararı aldı. Böylece 2026 yılı itibarıyla darphane üretimi 5 TL, 1 TL, 50 kuruş ve 10 kuruşluk madeni paralarla devam edecek. Karar, son dönemde artan metal ve işçilik maliyetlerinin ardından geldi. Uzmanlar, düşük değerli madeni paraların piyasadaki kullanım oranının da giderek azaldığına dikkat çekiyor.
1 ve 5 kuruş neden artık basılmayacak?
Darphane’nin aldığı kararda temel gerekçe ekonomik sürdürülebilirlik oldu. 1 ve 5 kuruşluk madeni paraların üretiminde kullanılan metal maliyetleri, enerji giderleri ve lojistik harcamalar son yıllarda belirgin biçimde arttı. Yetkililer, bir madeni paranın basım maliyetinin kendi değerini aşmasının kamu kaynakları açısından rasyonel olmadığını vurguluyor.
Bu çerçevede 1 ve 5 kuruşluk madeni paraların üretimini durdurma kararı alındı. Söz konusu paralar tedavülde kalmaya devam edecek ancak yeni basım yapılmayacak. Ekonomistler, fiili kullanımda zaten sınırlı bir yere sahip olan bu küçük birimlerin piyasadaki etkisinin oldukça düşük olduğunu belirtiyor. Özellikle nakit kullanımının azalması ve dijital ödeme yöntemlerinin yaygınlaşması da bu kararda dolaylı rol oynadı.
Darphane üretim politikasını büyük kupürlere kaydırdı
Darphane, yeni dönemde üretim politikasını büyük ölçüde 1 TL ve 5 TL madeni paralar üzerine yoğunlaştıracak. 2024 yılında 25 kuruşun tedavülden kaldırılmasıyla başlayan sadeleşme süreci, 1 ve 5 kuruşun üretimden çıkarılmasıyla devam etmiş oldu. Böylece en küçük iki madeni para aktif üretim listesinden çıkarıldı.
Yetkililer, özellikle 5 TL madeni paranın piyasadaki ihtiyacı karşılamak adına öncelikli üretim kalemi haline geldiğini ifade ediyor. Nakit dolaşımında daha çok tercih edilen ve günlük alışverişte yaygın biçimde kullanılan kupürlere ağırlık verilmesi planlanıyor. Bu adımın hem maliyet kontrolü hem de üretim verimliliği açısından önem taşıdığı belirtiliyor.
Ocak ayı üretim rakamları dikkat çekti
Darphane’nin paylaştığı ocak ayı üretim verileri de yeni politikanın izlerini taşıyor. Buna göre, 50 kuruşluk madeni paradan 2 milyon 70 bin adet üretildi. 10 kuruşluk madeni para üretimi ise 180 bin adetle sınırlı kaldı. En yüksek üretim ise 5 TL’de gerçekleşti. Cumhuriyetin 100. yılı anısına basılan ve halen dolaşımda bulunan 5 TL’lik madeni paradan ocak ayında 10 milyon adet piyasaya sürüldü.
Rakamlar, darphane üretim planlamasında yüksek değerli madeni paralara açık biçimde öncelik verildiğini ortaya koyuyor. 2026 itibarıyla 1 ve 5 kuruşluk madeni paraların basımının tamamen sona ermesiyle birlikte, madeni para üretiminde daha sade bir yapıya geçilmiş olacak.
