Yaşlanmak hayatın doğal bir parçası olsa da ilerleyen yıllarda sağlıklı, enerjik ve bağımsız bir yaşam sürmek mümkün. Uzmanlara göre genetik faktörlerin yanı sıra beslenme alışkanlıkları, düzenli egzersiz, kaliteli uyku ve ruh sağlığı da yaşlanma sürecinde önemli rol oynuyor.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ela Temeloğlu, sağlıklı yaş almanın tek bir mucizevi yönteme bağlı olmadığını, günlük hayatta sürdürülebilir alışkanlıklar kazanmanın önem taşıdığını belirterek 10 temel noktaya dikkat çekti.
SAĞLIKLI YAŞLANMANIN SIRRI NEDİR?
Sağlıklı yaşlanma yalnızca uzun yaşamak anlamına gelmiyor. İlerleyen yaşlarda hareket kabiliyetini korumak, kronik hastalıkların riskini azaltmak, zihinsel ve ruhsal açıdan iyi hissetmek de sağlıklı yaş almanın önemli parçaları arasında bulunuyor.
İşte sağlıklı ve kaliteli bir yaşam için dikkat edilmesi gereken 10 alışkanlık:
1. GENETİK RİSKLERİNİZİ ÖĞRENİN
Aile geçmişinde diyabet, kalp ve damar hastalıkları, kanser veya kemik erimesi bulunan kişilerin bu risklerin farkında olması gerekiyor.
Genetik yatkınlık her zaman hastalık gelişeceği anlamına gelmese de düzenli doktor kontrolleri ve uygun taramalar sayesinde bazı sağlık sorunları erken dönemde tespit edilebiliyor.
2. DOĞAL VE DENGELİ BESLENİN
Sağlıklı yaşlanmanın temelinde dengeli beslenme bulunuyor. Günlük öğünlerde sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller ve yeterli protein kaynaklarına yer verilmesi öneriliyor.
Yumurta, yoğurt, kefir, balık, tavuk, mercimek, nohut, ceviz ve badem gibi besinler, çeşitli ve dengeli bir beslenme düzeninin parçası olabilir.
Aşırı işlenmiş gıdaların tüketimini sınırlandırmak da uzun vadeli sağlık açısından önem taşıyor.
3. MEYVE TÜKETİRKEN PORSİYONU ABARTMAYIN
Meyveler vitamin, mineral ve lif açısından önemli besin kaynakları arasında yer alıyor. Ancak tüketim miktarının kişinin sağlık durumuna ve günlük ihtiyaçlarına göre ayarlanması gerekiyor.
Özellikle diyabet hastalarının meyve porsiyonlarına dikkat etmesi önem taşıyor. Meyvenin tamamen bırakılması yerine uygun miktarda ve dengeli öğünlerle tüketilmesi öneriliyor.
4. KAS VE KEMİK KAYBINA KARŞI HAREKET EDİN
İlerleyen yaşlarda kas kütlesinin ve kemik yoğunluğunun azalması, hareket kabiliyetini olumsuz etkileyebiliyor.
Bu nedenle yürüyüşün yanı sıra kişinin kapasitesine uygun kas güçlendirme ve denge egzersizlerinin de günlük yaşama dahil edilmesi önem taşıyor.
Özellikle ileri yaştaki bireylerin ve kronik hastalığı bulunanların egzersiz programlarını sağlık durumlarına uygun biçimde planlaması gerekiyor.
5. HORMON SAĞLIĞINIZI İHMAL ETMEYİN
Yaşla birlikte vücuttaki hormon seviyeleri değişebiliyor. Tiroit hastalıkları başta olmak üzere hormonlarla ilgili rahatsızlıkların doğru takip edilmesi gerekiyor.
Prof. Dr. Ela Temeloğlu'nun dikkat çektiği konular arasında hormon tedavilerinin bilinçsiz şekilde değiştirilmemesi de bulunuyor.
Özellikle tiroit ilaçlarının gereğinden fazla kullanılması, bazı kişilerde kalp ritmi ve kemik sağlığı üzerinde olumsuz sonuçlara yol açabiliyor.
6. GÜNE SAĞLIKLI BİR RUTİNLE BAŞLAYIN
Her sabah aynı saatlerde uyanmak, yeterli sıvı tüketmek ve kısa bir yürüyüş yapmak gibi basit alışkanlıklar günlük yaşam düzenini destekleyebiliyor.
Burada önemli olan herkesin aynı programı uygulaması değil, kişinin kendi ihtiyaçlarına uygun ve sürdürülebilir bir rutin oluşturması.
7. KALİTELİ UYKUYA ÖNCELİK VERİN
Yeterli uyku, hem fiziksel hem de zihinsel sağlık açısından büyük önem taşıyor.
Yetişkinlerin çoğu için gecelik 7-9 saat uyku önerilirken yaş, sağlık durumu ve bireysel ihtiyaçlara göre bu süre değişebiliyor.
Her gün benzer saatlerde yatıp kalkmak ve uyku öncesinde ekran kullanımını azaltmak, uyku kalitesinin korunmasına yardımcı olabiliyor.
8. RUH SAĞLIĞINIZI KORUYUN
Sağlıklı yaşlanmanın yalnızca bedensel sağlıkla sınırlı olmadığına dikkat çekiliyor.
Aile ve arkadaşlarla güçlü ilişkiler kurmak, sosyal hayata katılmak, hobiler edinmek ve stresle başa çıkmayı öğrenmek yaşam kalitesini destekliyor.
Uzun süren kaygı, mutsuzluk veya uyku sorunlarında profesyonel destek almak önem taşıyor.
9. CİLT SAĞLIĞINIZ İÇİN SADECE KREMLERE GÜVENMEYİN
Cilt sağlığını korumak için dengeli beslenme, yeterli uyku ve güneşten korunma gibi alışkanlıklar önem taşıyor.
C vitamini içeren sebze ve meyveler dengeli beslenmenin bir parçası olabilirken vitamin takviyelerinin gelişigüzel kullanılmaması gerekiyor.
Özellikle D vitamini gibi takviyelerin kullanımı, ihtiyaç durumuna göre hekim tarafından değerlendirilmelidir.
10. HAFTADA EN AZ 150 DAKİKA HAREKET EDİN
Sağlıklı yaş almak isteyen yetişkinler için düzenli fiziksel aktivite büyük önem taşıyor.
Genel sağlık önerilerine göre haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite hedeflenebilir. Tempolu yürüyüş, bisiklet ve yüzme gibi aktiviteler bu hedefe ulaşmaya yardımcı olabilir.
İleri yaştaki bireylerde kas güçlendirme ve denge çalışmaları da önem taşıyor. Egzersiz miktarı kişinin sağlık durumuna ve kapasitesine göre uyarlanmalı.
