Plastik Atıklarla Mücadelede Yeni Adım
Türkiye’de plastik kirliliğini azaltmak ve çevresel etkileri sınırlamak amacıyla önemli bir adım atılıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan taslak yönetmelik kapsamında plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamukları gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzının yasaklanması planlanıyor.
Sıfır Atık Hareketi ve 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi doğrultusunda hazırlanan düzenleme, Türkiye’nin döngüsel ekonomi hedefleri ve Avrupa Birliği’nin tek kullanımlık plastikler konusundaki direktifleriyle de uyumlu bir adım olarak değerlendiriliyor. Taslak yönetmelik yıl sonuna doğru yürürlüğe girebilir.
Yasak Kapsamı ve Alternatifler
Hazırlanan taslak, yalnızca yasakları içermekle kalmıyor; aynı zamanda çevre dostu alternatifleri teşvik ediyor. Yasak kapsamına alınacak ürünler arasında:
Plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu
Tabak ve içecek kapları (genleştirilmiş polistiren/EPS dahil)
Pipet ve plastik çubuklu kulak pamukları
Yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi sürdürülebilir malzemelerin kullanımı yaygınlaştırılacak. Ayrıca, kısmen plastikten üretilmiş içecek bardakları, plastik içerikli gıda kapları, kargo poşetleri ve ıslak mendiller gibi ürünlerde de kısıtlama ve işaretleme uygulamaları gündemde.
Bakanlık yetkilileri, bu adımla plastik tüketiminin azaltılması ve çevre kirliliğinin önlenmesini hedeflediklerini belirtiyor.
Çevresel ve Ekonomik Katkı
Uzmanlar, tek kullanımlık plastik yasağı ile yılda yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit salımının önlenebileceğini öngörüyor. Plastik atıkların toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesi için harcanan kaynaklarda da tasarruf sağlanacak; hesaplamalara göre yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyeti azalabilir.
Bu yönüyle düzenleme, hem çevresel hem de ekonomik açıdan önemli kazanımlar sağlayacak.
Türkiye’de Tek Kullanımlık Plastik Tüketimi
Türkiye’de tek kullanımlık plastik tüketimi yüksek seviyede bulunuyor. 2022 verilerine göre toplam tüketim miktarı 709 bin 348 ton olarak kaydedildi. Öne çıkan ürünler şunlar:
| Ürün | Tüketim Miktarı (ton) |
|---|---|
| Plastik içecek şişesi | 155.935 |
| Plastik bardak | 120.000 |
| Gıda kapları | 63.000 |
| Plastik çatal-kaşık | 32.406 |
| Plastik tabak | 25.584 |
| Plastik pipet | 10.234 |
| Plastik karıştırıcı | 5.117 |
| Kulak pamuğu çubuğu | 2.858 |
Yetkililer, tüketimin artmaya devam ettiğini ve düzenlemelerin kaçınılmaz hale geldiğini vurguluyor.
Avrupa Uygulamalarıyla Uyum
Türkiye’nin hazırladığı düzenleme, Avrupa’daki uygulamalarla da paralel. AB’nin 2019 yılında kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi, Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda, İrlanda, İtalya ve Yunanistan gibi ülkelerde benzer yasakların uygulanmasına neden oldu. Bazı ülkelerde ek ücret veya plastik ambalaj vergisi ile tüketim azaltılmaya çalışılıyor.
Türkiye’deki düzenleme de plastik kirliliğinin azaltılması ve sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarının yaygınlaşması hedefiyle yürürlüğe girecek.
