Kocaeli'nin tarih atlasında Gebze, Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi ile özel bir sayfayı temsil ediyor. Tarihçi-Yazar Dr. Recep Kankal'ın araştırmalarıyla yeniden gündeme gelen yapı, Anadolu Selçuklu mimarisinin "kümbet" formunu, Osmanlı'nın kuruluş sancılarıyla harmanlayan hibrit bir sanat eseri olarak tanımlanıyor.
Medeniyetlerin Kesişim Noktası: Devşirme Taşlar ve Haç Motifleri
Türbenin en dikkat çeken detayı, yapımında kullanılan malzemeler. Bizans dönemine ait devşirme taşların kullanıldığı yapıda, sütun başlıklarındaki haç motifleri ve Bizans tipi tuğla dizimleri, bölgedeki kültürel etkileşimin boyutlarını gözler önüne seriyor. 1385 yılında vefat eden Malkoçoğlu Mehmet Bey için inşa edilen bu türbe, 1940'lı yıllarda tamamen yıkılma tehlikesi atlatmış, sadece tek bir sütunu ayakta kalabilmişti.
Halk Arasındaki Büyük Yanlış: "Kırgızlar" Değil "Kırk Kızlar"
Dr. Kankal, bölge tarihine dair en yaygın galat-ı meşhuru (bilinen yanlışı) da düzeltti. Halk arasında "Kırgızlar Mezarlığı" olarak telaffuz edilen alanın orijinal adının "Kırk Kızlar Mezarlığı" olduğunu vurgulayan Kankal, bu isim değişikliğinin zamanla yaşanan ses değişimlerinden kaynaklandığını belirtti. 1960, 1980 ve son olarak 2011 restorasyonlarıyla bugünkü görünümüne kavuşan türbe, Gebze’nin en eski tapu senetlerinden biri olmaya devam ediyor.
