Sapanca Gölü üzerinden yürüyen su tartışmaları yeniden gündemin ilk sıralarına çıktı. Kocaeli Çevre ve Yaşam Platformu adına yapılan açıklamada, Yıldız Demir Çelik’in planlanan çelikhane–haddehane projesinin Sapanca Havzası üzerinde oluşturabileceği su baskısına dikkat çekilerek, “Yaşam hakkımıza ve suya saygı bekliyoruz” çağrısı yapıldı.
Sapanca Gölü Neden Kritik?
Sapanca Gölü, Sakarya ve Kocaeli’nin içme suyu güvenliği için hayati önem taşıyan ortak bir yaşam kaynağı olarak öne çıkıyor. Açıklamaya göre Sakarya İl Kuraklık Kriz Merkezi verilerinde, göle gelen yıllık ortalama akımın 185 hm3 olduğu; bunun 67,3 hm3/yılının Adapazarı’na, 30 hm3/yılının ise Kocaeli’ne içme suyu olarak verildiği belirtiliyor. Aynı kayıtlarda sanayi amaçlı çekimlerin de yer aldığı, örneğin TÜPRAŞ’ın 3,8 hm3/yıl proses suyu çektiğinin ifade edildiği aktarıldı.
“Su Baskısı ve Şeffaflık Sorunu Var” İddiası
Platformun açıklamasında en dikkat çeken başlıklardan biri, Yıldız Demir Çelik’in Sapanca’dan fiili su çekim miktarının kamuya açık ve doğrulanabilir biçimde açıklanmadığı yönündeki ifade oldu. Projeye ilişkin ÇED’e yansıyan bilgilere göre soğutma sistemleri için 400 m3/saat devridaim debisi ve soğutma kulelerinden atmosfere 9.600 m3/gün su buharı (net kayıp) öngörüldüğü belirtilerek, bu kaybın yaklaşık 3,5 hm3/yıl düzeyinde ek bir tüketim baskısı oluşturabileceği vurgulandı.
“Neden Acil?”: Su Seviyesi Tarihsel Dipte
Açıklamada Sapanca Gölü’nün su seviyesinin kritik eşiklere gerilediği belirtilerek, bazı kaynaklarda göl seviyesinin 28,48 metreye düştüğünün yer aldığı hatırlatıldı. Bilim insanlarının da gölün su bütçesi üzerindeki baskı nedeniyle çok acil önlemler gerektiği yönünde uyarılar yaptığı aktarıldı. Kuraklık kriz kararlarında bazı tesisler için “can suyu bırakılması” gibi uygulamaların da gündeme geldiği ifade edildi.
“Bu Havzada Ağır Sanayi Kabul Edilemez” Çıkışı
Kartepe’de planlanan çelikhane–haddehane projesinin, yüksek su ihtiyacı, atık su/termal yük, hava-toprak-su kirliliği riski ve iklim krizinin etkisiyle kırılganlaşan su bütçesi nedeniyle, havzada geri dönülmez etkiler yaratabileceği savunuldu. Kamuoyuna yansıyan açıklamalarda soğutma suyu ihtiyacı için “saatte 400 tona denk geliyor” ifadelerinin kullanıldığı belirtilerek, bu büyüklüğün göl üzerindeki baskıyı artıracağı görüşü dile getirildi.
Başkan Büyükakın’a Çağrı: “Geçiştirme Değil Şeffaflık”
Açıklamada Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın’a da çağrı yapılarak, “Şu an bir sorun görmüyorum, sorun olmaz” gibi yaklaşımların kaygıları gidermediği savunuldu. Projenin su kullanımı ve çevresel etkilerine dair tüm verilerin kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılmasını sağlayacak net bir tutum istenildi.
Talepler Sıralandı: Moratoryumdan Bağımsız Bilim Kurulu’na
Platformun kamuoyuna duyurduğu talepler ise şu şekilde özetlendi:
Sapanca Havzası’nda yeni su-yoğun ağır sanayi yatırımlarına moratoryum
Projenin su tahsisleri, çekim ölçümleri ve deşarj verilerinde şeffaflık
Önceliğin içme suyu ve ekosistem olması, ekolojik su gereksiniminin bağlayıcı hale gelmesi
Sanayi için alternatif su kaynaklarının zorunlu planlanması
Üniversiteler, meslek odaları ve STK’ların dahil olacağı bağımsız Sapanca Havzası Bilim Kurulu kurulması
“Sapanca Gölü Ticari Girdi Değil, Yaşam Hakkıdır”
Açıklamanın sonunda Sapanca Gölü’nün su kaynaklarının ticari bir girdi değil, milyonlarca insanın yaşam hakkı olduğu vurgulanarak, havzaya yeni ağır sanayi yükü bindirmenin krizi yönetmek değil derinleştirmek anlamına geleceği belirtildi.
