Körfez'deki savaş küresel ticareti kilitledi. Tedarik zincirleri koptu. Özellikle tarım sektörü büyük bir krizin eşiğine geldi. Dünyanın en büyük gübre üreticisi Yara'nın CEO'su Svein Tore Holsether konuya dair BBC'ye konuştu. Çarpıcı veriler paylaştı. Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın faturasını rakamlarla ortaya koydu.
HAFTADA 10 MİLYAR ÖĞÜN ÜRETİLEMEYEBİLİR
Bölgedeki çatışmalar temel hammaddelerin sevkiyatını durdurdu. Raporlara göre şu an 500 bin ton azotlu gübre üretilemiyor. Bu durum doğrudan gıda zincirini vuruyor.
Holsether tablonun vehametini tek bir cümleyle özetledi. Gübre eksikliği nedeniyle her hafta 10 milyara kadar öğünün üretilemeyeceğini bildirdi. Kıtlık çanları çalıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KİLİTLENDİ FİYATLAR UÇTU
Küresel gübre ticaretinin kalbi Hürmüz Boğazı'nda atıyor. Birleşmiş Milletler verileri bu durumu net şekilde doğruluyor. Üre, potas ve amonyak gibi hayati maddelerin üçte biri bu hattan geçiyor.
Savaş bu hayati rotayı kesti. Fiyatlar anında tepki verdi. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarının başından bu yana gübre fiyatları yüzde 80 yükseldi. Rakamlar ürkütücü seviyelerde.
ZENGİN VE YOKSUL ÜLKELER ARASINDA İHALE SAVAŞI
Kriz en çok yoksulları vuracak. Azotlu gübre kullanılamaması ilk sezonda verimi yarı yarıya düşürüyor. Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika risk haritasının tam merkezinde. Sahra Altı Afrika'da faturanın çok daha ağır olması bekleniyor.
Gıda için küresel bir ihale savaşı kapıda. Avrupa bu fiyat yarışına dayanabilir. Ancak bedelini kırılgan ekonomiler ödeyecek. Holsether Avrupa'yı uyardı. "Gıdayı kimin elinden aldığımızı düşünmeliyiz" diyerek tehlikenin insani boyutuna dikkat çekti.
45 MİLYON KİŞİ AÇLIK RİSKİYLE YÜZLEŞECEK
Hasat mevsimi yaklaşıyor. Asya'da ilkbahar ekimlerinin faturası yıl sonunda kesilecek. Rekolte düşecek. Market raflarındaki etiketler hızla değişecek. İngiltere gibi gelişmiş ülkelerde bile maliyet artışları doğrudan tüketiciye yansıyacak.
Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı raporları durumu tescilliyor. 2026 yılı bitmeden 45 milyon insanın daha akut açlık riskiyle yüzleşeceği tahmin ediliyor.
