Marmara Bölgesi'nin en yoğun ticaret koridorlarından biri olan Fethiye Caddesi, kentin gündelik koşturmacasına ev sahipliği yaparken zemininde derin bir bağımsızlık destanı barındırıyor. Şehir merkezinin nabzını tutan bu cadde, bugün giyim mağazaları ve hareketli pasajlarıyla anılsa da taşıdığı adın arkasında vatan mücadelesi vermiş bir neferin unutulmaz vefa örneği yatıyor.
İZMİT FETHİYE CADDESİ ADINI NEREDEN ALDI?
Yunan ve İngiliz birliklerinin çekilmesinin ardından İzmit'i yeniden ayağa kaldırmaya girişen yerel idareciler, kurtuluş günlerinde gösterdiği cesaretle halkın gönlünde taht kuran Çerkez Mustafa Çavuş'un hatırasını yaşatmak istedi. Akasya ağaçlarıyla bezeli dik yokuşun bulunduğu kentin en stratejik ana güzergahına "Mustafa Çavuş Caddesi" tabelasının asılması meclis kararıyla kabul edildi. Bir sivil savaşçıya takdim edilebilecek bu en kıymetli unvan, beklenmedik bir mahcubiyetle karşılandı.
Kendisine iletilen teklif karşısında derin bir sorumluluk duyan milli mücadele kahramanı, karar alıcılara şu sözlerle seslendi:
"Bu vatan için toprağa düşen binlerce şehidimiz, adı sanı bilinmeyen neferlerimiz varken, caddede sadece benim adımın yürümesi bana ağır gelir. Ben bu mücadeleyi şahsi bir nam için vermedim."
Kendi şahsını öne çıkarmaktan imtina eden kahraman nefer, kent meclisinin nezaketini geri çevirmemek adına anlamlı bir çözüm geliştirdi. Vatan savunmasında karargah kurduğu, suyunu içtiği dağ köyü Fethiye'nin isminin caddeye verilmesini talep etti. Yönetimin bu asil ricayı hürmetle onaylamasıyla birlikte güzergahın yeni adı tescillendi.
İŞGAL GÜNLERİNDE DİRENİŞ MEŞALESİNİ YAKAN KAHRAMAN
1920 ile 1921 seneleri arasında İngilizlerin ardından Yunan ordusu tarafından işgale uğrayan Kocaeli sancağında, düşman baskısına boyun eğmeyen yerel unsurlar Kuvayı Milliye çatısı altında toplandı. Coğrafyayı çok iyi tanıyan İzmitli Çerkez Mustafa Çavuş, bölgedeki dağ patikalarını ustalıkla kullanarak cephe gerisinde stratejik hamlelere imza attı. Mühimmat nakliyatından istihbarat akışına, işgal birliklerine yapılan ani baskınlardan halkın güvenliğini sağlamaya kadar pek çok tehlikeli vazifeyi üstlendi.
Zorlu direnişin neticesinde 28 Haziran 1921 tarihinde İzmit işgal prangasını kırarak bağımsızlığına kavuştuğunda, Mustafa Çavuş kent hafızasında kurtuluşun yaşayan simgelerinden birine dönüştü.
AHŞAP KONAKLARDAN MODERN ALIŞVERİŞİN MERKEZİNE
Cumhuriyet dönemine geçişle birlikte cadde köklü bir kentsel başkalaşım geçirdi. 1930'lu ve 1940'lı yıllarda iki yana dizili ahşap konaklar yerini betonarme binalara, kentin ilk marangoz imalathanelerine ve dönemin ticaret hanlarına bıraktı.
Sonraki süreçte açılan Öztalay Çarşısı gibi yapılar sayesinde Kocaeli ilk kez modern pasaj alışverişi ve hazır giyim sektörüyle tanıştı. 1970'li yıllarda nostaljik Murat arabaların ve dolmuşların geçtiği, mavi önlüklü okul çocuklarının adımladığı cadde, zaman içerisinde taşıt trafiğine kapatıldı. Günümüzde her gün on binlerce ziyaretçiyi ağırlayan Fethiye Caddesi, yerel esnafın hareketliliğiyle kentin kalbi olmayı sürdürürken, arka planında ismini toprağa ve şehitlerine feda eden bir askerin mirasını taşımaya devam ediyor.
