Kocaeli’nin Tarihi: Bitinya’dan Cumhuriyet’e Uzanan Yolculuk
Kocaeli, tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. İlk yerleşim, M.Ö. 8. yüzyılda Megaralılar tarafından Başiskele civarında kurulan Astakos kentidir. Daha sonra bölge, Bitinya Krallığı’nın başkenti Nikomedia (bugünkü İzmit) olmuştur. Roma döneminde İmparator Diocletianus tarafından başkent ilan edilen Nikomedia, uzun süre imparatorluğun önemli merkezlerinden biri olarak kalmıştır.
Büyük depremler ve savaşlar sonrası Bizans egemenliğine giren şehir, 11. yüzyılda Selçuklularla tanışmış, 1337’de Orhan Gazi döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır. Osmanlı döneminde “İznikmid” ve ardından “İzmid” olarak anılan kent, Cumhuriyet’le birlikte Akçakoca Bey’e atfen “Kocaeli” adını almıştır.
Bugün Kocaeli, sanayi, ticaret ve ulaşım açısından Türkiye’nin en önemli şehirlerinden biridir.
Kocaeli’nin tarihi, M.Ö. 377 – M.Ö. 67 yılları arasında egemen olan Bitinya Krallığı dönemine kadar uzanır. Bitinya; İzmit Körfezi, İstanbul, Sakarya ve Bursa’yı kapsayan geniş bir bölgeydi. Bu dönemde bölge, deniz ticareti açısından büyük önem taşıyordu.
‘Deniz kavimleri’ istilasının ardından Helen kolonileri Anadolu kıyılarına yerleşmeye başladı. Megaralılar, İzmit’in güneyinde bugünkü Başiskele civarında, deniz ve kara ulaşımına uygun bir noktada “Astakos” adlı ilk yerleşim yerini kurdu. Bu kent, Kocaeli’nin bilinen ilk şehir yerleşimi olarak tarihte yerini aldı.
Roma İmparatoru Diocletianus, 284 yılında Nikomedia’yı ele geçirerek kenti Roma İmparatorluğu’nun başkenti yaptı. Şehir kısa sürede dünyanın dördüncü büyük kenti hâline geldi. Ancak 324 yılında İmparator Konstantin, Bizans (günümüz İstanbul) şehrini yeni başkent ilan etti.
Nikomedia, 358 yılındaki büyük deprem ve ardından çıkan yangınla ağır yıkıma uğradı.
Roma’nın bölünmesiyle Doğu Roma (Bizans) yönetimine giren kent, 11. yüzyılda Selçuklular tarafından hedef alındı. Selçuklu akınları sonucunda bölge ilk kez Türk egemenliğiyle tanıştı. Selçuklu hükümdarı Süleymanşah, Nikomedia yakınlarındaki İznik’i başkent ilan etti.
Orhan Gazi döneminde, 1326 yılında Karamürsel Alp, Kocaeli sahillerinde ilk Türk donanmasını kurdu. 1337 yılında Osmanlı egemenliğine geçen kent, önce İznikmid, ardından İzmid olarak anılmaya başladı.
Kanuni Sultan Süleyman devrinde şehir, ticari ve kültürel açıdan en parlak dönemini yaşadı.
yüzyılda demiryolunun İzmit’e ulaşmasıyla kent yeniden büyük bir ticaret merkezi haline geldi.
Bölge, adını Osmanlı döneminde bölgenin fethinde önemli rol oynayan Akçakoca Bey’den aldı. “Akçakoca’nın yurdu” anlamındaki Kocaeli adı, Cumhuriyet’le birlikte resmen kullanılmaya başlandı.
20 Nisan 1924’te Kocaeli ili kuruldu, İzmit ise bu ilin merkezi oldu.
