Türkiye tarihinin en yıkıcı afetlerinden biri olarak kayıtlara geçen 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi, aradan 26 yıl geçmesine rağmen acı hatıralarıyla hafızalardaki yerini koruyor. Resmi rakamlara göre depremde 17 binden fazla kişi yaşamını yitirirken, yüz binlerce bina hasar gördü. Peki, 17 Ağustos Depremi’nde tam olarak kaç kişi öldü, kaç bina yıkıldı?
45 Saniyede Binlerce Hayat Sona Erdi
17 Ağustos 1999 tarihinde saat 03.02’de 7,4 büyüklüğünde meydana gelen deprem, 45 saniye sürdü ve Türkiye’nin sanayi kalbini vurdu. Sarsıntı, Kocaeli, Yalova, Sakarya, İstanbul, Düzce, Bolu ve Bursa illerinde yıkıma yol açtı.
TBMM Deprem Araştırma Komisyonu’nun 2010 tarihli raporuna göre, depremde 17 bin 480 kişi hayatını kaybetti, 43 bin 953 kişi yaralandı. Resmi olmayan kaynaklarsa can kaybının 50 bine kadar çıkmış olabileceğini öne sürüyor.
Yaklaşık 200 bin kişi evsiz kaldı, 66 bin 441 konut ve 10 bin 901 iş yeri tamamen yıkıldı. Toplamda 285 bin 211 konut ve 42 bin 902 iş yerinde hasar tespit edildi.
En Fazla Can Kaybı Gölcük ve Sakarya’da Yaşandı
Depremin merkez üssü Kocaeli’nin Gölcük ilçesi oldu. Başbakanlık Kriz Merkezi’nin raporuna göre, en fazla can kaybı yaklaşık 4 bin 500 kişiyle Gölcük’te yaşandı.
Kocaeli genelinde 4 bin, Yalova ve Sakarya’da 2 bin 500’er, İstanbul’un Avcılar ilçesinde ise yaklaşık 976 kişi hayatını kaybetti.
Deprem sırasında İzmit Körfezi kıyısındaki Gölcük, Değirmendere ve Karamürsel bölgelerinde zemin çökmeleri sonucu bazı sahil alanları deniz suları altında kaldı. Bu durum, hem kayıp hem de hasar tespitini güçleştirdi.
Jeoloji Mühendisleri: “Hasarın Üç Ana Nedeni Vardı”
Jeoloji Mühendisleri Odası, 1999’da yayımladığı raporda can kaybını artıran üç temel faktörü şu şekilde sıraladı:
Aktif Fay Zonu Üzerinde Yapılaşma: Bilinen fay hattı boyunca yoğun yapılaşma olması.
Sulu Alüvyon Zemin: Yumuşak ve gevşek zeminlerin deprem şiddetini artırması.
Yapım Hataları: Zayıf beton, kötü işçilik ve yetersiz denetim nedeniyle binaların dayanaksız inşa edilmesi.
Ekonomiye Darbe: 20 Milyar Dolar Kayıp
Depremin ekonomik bilançosu da çok ağır oldu.
Devlet Planlama Teşkilatı: 15–19 milyar dolar
Dünya Bankası: 12–17 milyar dolar
TÜSİAD: 17 milyar dolar
şeklinde maliyet tahminleri açıkladı.
Sanayi üretimi durdu, Türkiye’nin en büyük rafinerisi TÜPRAŞ günlerce süren yangınla mücadele etti. Uzmanlara göre, bu felaketin yarattığı ekonomik sarsıntı 2001 krizine giden süreci de tetikledi.
Deprem Sonrası Türkiye’nin Dönüm Noktası
17 Ağustos felaketinin ardından, Türkiye’de afet yönetimi anlayışı köklü biçimde değişti.
Hükümet, şu düzenlemeleri hayata geçirdi:
Zorunlu Deprem Sigortası uygulamaya konuldu.
Özel İletişim Vergisi (deprem vergisi) getirildi.
Ulusal Deprem Konseyi kuruldu (2007’de kaldırıldı).
İmar ve yapı denetimi yasaları yenilendi.
Toplanma alanları belirlendi (birçoğu daha sonra imara açıldı).
Arama-kurtarma ekiplerinin sayısı artırıldı.
Yargı Süreçleri ve Unutulmayan Davalar
Deprem sonrası 170 kamu görevlisi hakkında dava açıldı, ancak çoğu zaman aşımına uğradı.
2 bin 100 müteahhit yargılandı; bu davaların büyük kısmı ertelendi ya da düşürüldü.
Yalova’daki binaları çöken müteahhit Veli Göçer, 18 yıl 9 ay hapis cezasına çarptırıldı, 7,5 yıl sonra tahliye edildi.
Depremden canlı kurtulan Ömür Kınay’ın enkaz altından çekilen fotoğrafı hafızalara kazınırken, 20 yıl süren hukuk mücadelesi sonunda Anayasa Mahkemesi yaşam hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
İŞTE ARŞİV'DEN 17 AĞUSTOS 1999 MARMARA DEPREMİ FOTOĞRAFLARI...
Depremzedeler yakınlarına telefonla haber verebilmek için sıra bekliyor.
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi`nde yurtdışından gelerek arama-kurtarma çalışmalarına katılan ekipler, yoğun çalışmanın ardından uyuyarak dinlendi.
1999 Depremi`nde evsiz kalan çok sayıda depremzedeye Sakarya Valiliği önünde ekmek ve gıda dağıtıldı.
Çok sayıda bina yıkılırken, depremzedeler geceyi sokakta geçiriyor.
Deprem sonrasında Gölcük`te depremzedeler için çadırkent oluşturuldu.
