Türkiye'de fındık hasadının ardından başlayan satış döneminde üreticilerin yaşadığı fiyat sorunu gündemdeki yerini koruyor. Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) kilogram başına 250 lira alım fiyatı belirlemesine rağmen serbest piyasada fındık yaklaşık 150 liradan işlem görüyor. Üreticiler artan girdi maliyetleri karşısında gelir kaybı yaşarken ihracatta kilogram başına 5,10 dolarlık satış fiyatına ulaşıldı. Üretici fiyatıyla ihracat bedeli arasındaki fark yaklaşık 100 liraya çıktı. Fındık ihracatının ilk iki ayında elde edilen sonuçlar ise sektörün önümüzdeki dönemine ilişkin beklentileri artırdı.
TMO 250 LİRA AÇIKLADI, FINDIK 150 LİRAYA SATILIYOR
Fındık üreticileri, Toprak Mahsulleri Ofisinin açıkladığı alım fiyatıyla serbest piyasada oluşan fiyat arasındaki fark nedeniyle zor bir dönem geçiriyor.
TMO'nun kilogram başına 250 lira olarak belirlediği alım fiyatına karşılık serbest piyasada fındık yaklaşık 150 liradan alıcı buluyor. İki fiyat arasındaki fark kilogram başına 100 liraya ulaşıyor.
Gübre, işçilik ve diğer üretim giderlerini karşılamak zorunda kalan çiftçiler, ürünlerini açıklanan alım fiyatının oldukça altında satmaları nedeniyle gelir kaybı yaşıyor.
Özellikle hasat sonrasında ürününü elden çıkarmak zorunda kalan üreticiler açısından serbest piyasadaki düşük fiyatlar önemli bir sorun oluşturuyor.
FINDIK İHRACATINDA KİLOGRAM FİYATI 5 DOLARI GEÇTİ
İç piyasada üreticilerin karşılaştığı düşük fiyatlara rağmen ihracat tarafında farklı bir görünüm bulunuyor.
Eylül ve ekim aylarına ilişkin verilere göre kabuklu fındığın kilogram başına ihracat bedeli 5 dolar 10 sent seviyesine ulaştı.
Serbest piyasada yaklaşık 3 dolara karşılık gelen 150 liradan alınan fındığın ihracat fiyatıyla arasındaki fark, kilogram başına yaklaşık 2,10 doları buluyor. Bu tutar yaklaşık 100 liraya denk geliyor.
Söz konusu rakamlar, üreticinin eline geçen satış bedeliyle yurt dışına yapılan satışların fiyatı arasındaki farkı ortaya koyuyor. Ancak bu fark, ihracatçıların giderleri düşüldükten sonra elde ettiği net kârı doğrudan göstermiyor.
İKİ AYDA 100 BİN TON FINDIK İHRAÇ EDİLDİ
Türkiye'nin 2026-2027 fındık ihracat sezonu 1 Eylül 2026 tarihinde başladı. Sezon, 31 Ağustos 2027 tarihinde sona erecek.
Yeni sezonun ilk ayında Türkiye'den yurt dışına 40 bin ton fındık gönderildi. Ekim ayında ise ihracat miktarı 60 bin tona yükseldi.
Böylece yalnızca iki aylık dönemde toplam fındık ihracatı 100 bin tona ulaştı.
İhracatçı firmaların yabancı alıcılarla yaptığı yıllık anlaşmalarda aylık ortalama 50 bin ton fındık tedariki öngörülüyor.
Mevcut satış miktarları ve sözleşmeler doğrultusunda sezon sonunda Türkiye'nin yaklaşık 600 bin ton fındık ihraç edebileceği tahmin ediliyor.
FINDIK PİYASASINDA FERRERO'NUN PAYI DİKKAT ÇEKİYOR
Fındık sektöründe üretici ve ihracat fiyatları arasındaki farkın yanı sıra büyük şirketlerin piyasadaki ağırlığı da tartışılıyor.
İtalyan çikolata üreticisi Ferrero'nun iç piyasadaki kabuklu fındığın yaklaşık yüzde 70'ini kontrol ettiği belirtiliyor. Şirketin Türkiye'den Avrupa'ya gerçekleştirilen fındık ihracatının da yaklaşık yüzde 50'sini yaptığı ifade ediliyor.
Sektördeki bu yoğunlaşma, fındık fiyatlarının oluşumunda büyük alıcıların etkisini yeniden gündeme getiriyor.
Öte yandan TMO'nun açıkladığı fiyatla serbest piyasa arasındaki fark devam ederken üreticilerin önemli bir bölümü ürününü beklediği bedelden satamıyor.
İhracatta kilogram fiyatının 5 doların üzerine çıkmasına rağmen üreticinin eline geçen tutarın 150 lira seviyesinde kalması, fındık sektöründe gelirin nasıl dağıldığına ilişkin tartışmaları sürdürüyor.
