Dilovası, adını ilçenin ortasında bulunan ve üç tepe arasında uzanan ovadan alıyor. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin tarihçe bilgilerinde, ilçenin kuzey-güney doğrultusunda uzanan vadi tabanına yerleştiği ve “Dilovası” adının doğrudan bu ovadan geldiği belirtiliyor.
Ancak bölgenin hikâyesi bugünkü adıyla başlamıyor. Antik dönemde Nikomedya’nın batısında bulunan yerleşimin en bilinen eski adlarından biri Libyssa olarak kayıtlara geçmiş durumda. Bölge, tarih boyunca İstanbul ile Anadolu arasındaki ulaşım güzergâhları üzerinde bulunması nedeniyle stratejik önem taşıdı.
Fabrikalardan önce Dilovası’nda nasıl bir hayat vardı?
Bugün yoğun sanayi tesisleriyle tanınan Dilovası’nın geçmişinde tarım önemli bir yer tutuyordu.
Resmi kaynaklara göre 1960’lı yıllara kadar bölgenin ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanıyordu. Meyve ve zeytin üretiminin öne çıktığı Dilovası’nda zeytin üretiminin yoğunluğu nedeniyle iki yağhanenin bulunduğu aktarılıyor.
Özellikle Tavşancıl çevresinde meyvecilik, bağcılık ve zeytin üretimi dikkat çekiyordu. Sanayileşmenin hız kazanmasıyla birlikte gençlerin fabrikalarda çalışmaya yönelmesi, tarımsal üretimin zaman içerisinde gerilemesine neden oldu.
Dilovası’nın kaderi 1960’larda neden değişti?
İlçenin bugünkü kimliğinin oluşmasında 1950’li ve 1960’lı yıllar kritik bir dönüm noktası oldu.
1955 yılında E-5 karayolunun bölgeden geçmesiyle Dilovası’nın ulaşım avantajı arttı. Ardından 1960’lı yıllarda sanayileşme hız kazandı. Resmi tarihçe bilgilerinde 1964 yılında Marshall Boya ve İzocam, 1969 yılında ise Çolakoğlu, Sümerbank, Nasaş, Olmuk-Sa, Lever-İş ve Sedef Gemi gibi kuruluşların bölgede faaliyet göstermeye başladığı belirtiliyor.
Böylece bir dönem tarım arazileriyle öne çıkan bölge, giderek Türkiye’nin önemli sanayi merkezlerinden birine dönüştü.
Sanayi geldi, göç de beraberinde geldi
Fabrikaların artması yalnızca ekonomik yapıyı değiştirmedi. Dilovası aynı zamanda yoğun bir göç hareketi yaşamaya başladı.
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, sanayileşmenin ilçeye yoğun göç getirdiğini ve Doğu Anadolu, Karadeniz, Marmara ve Türkiye’nin farklı bölgelerinden insanların Dilovası’na yerleştiğini belirtiyor. Bu süreç ilçenin sosyal ve kültürel yapısını da değiştirdi.
Sanayileşmenin hızlanmasıyla birlikte nüfus artarken, konut ihtiyacı da büyüdü. 1970’li ve 1980’li yıllarda sanayileşmenin devam etmesi, Dilovası’nın artık köy ölçeğinde yönetilemeyecek kadar büyümesine yol açtı. 1987 yılında Dilovası Belediyesi kuruldu.
Küçük bir yerleşimden sanayi merkezine
Dilovası’nın ilçe kimliğini kazanması ise çok daha sonra gerçekleşti.
22 Mart 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5747 sayılı kanunla Dilovası ilçe oldu. İlçe sınırlarına Dilovası beldesinin yanı sıra Tavşancıl’ın mahalleleri ile Tepecik, Çerkeşli, Köseler ve Demirciler bağlandı.
Bugün ise Dilovası, ulaşım ağlarına yakınlığı ve geniş sanayi alanlarıyla Kocaeli ekonomisinin önemli merkezlerinden biri konumunda.
Dilovası’nın hikâyesi aslında Kocaeli’nin hikâyesi
Dilovası’nın geçirdiği değişim, Kocaeli’nin genel sanayileşme hikâyesinin de küçük bir yansıması.
Bir dönem zeytinlikleri, bağları ve tarım arazileriyle öne çıkan bölge; yolların gelişmesi, fabrikaların kurulması ve göçün hızlanmasıyla birlikte bambaşka bir kimliğe kavuştu. Bugün Dilovası denildiğinde akla ilk olarak sanayi gelse de ilçenin geçmişinde tarım, tarih ve ulaşım da en az fabrikalar kadar önemli bir yer tutuyor.
Belki de Dilovası’nın en dikkat çekici hikâyesi tam olarak burada yatıyor: Bir ovanın adıyla anılan yerleşim, yıllar içinde Türkiye’nin en önemli sanayi merkezlerinden birine dönüştü.
