Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan SGK Uzmanı Özgür Erdursun, bilhassa 18 yaşın altındayken anne veya babasının işyerinde sigortalı olarak gösterilen kişilerin büyük bir riskle karşı karşıya olduğunu kaydetti. Diğer taraftan, 18 yaşını doldurmadan önce aile dışındaki farklı bir şirkette, fabrikada veya işverenin yanında çalışanlar için böyle bir tehlike bulunmuyor. Düzenlemenin hedefinde yalnızca ebeveynlerine ait işletmelerde kayıtlı olan çocuk yaştaki çalışanlar yer alıyor.
2013/11 sayılı genelge ve iptal edilen prim günleri
Mevcut uyuşmazlığın temel dayanağını SGK'nın 2013/11 sayılı genelgesi oluşturuyor. İlgili metne göre, bir çocuğun kendi ebeveyninin işyerinde yasal olarak sigortalı sayılabilmesi adına, hakim onayından geçirilmiş ve vasinin de katılımıyla düzenlenmiş resmi bir hizmet sözleşmesine ihtiyaç duyuluyor. Yetkililer, bu resmi prosedürlerin eksik olması durumunda geçmiş yıllara ait sigorta kayıtlarının tamamen silinebileceğini belirtiyor. Söz konusu hizmet sürelerinin iptaliyle beraber, vatandaşların biriktirdiği prim gün sayıları da otomatik olarak düşüyor. Bu durumun en ağır sonuçlarından biri ise EYT kapsamından çıkılması. İlk işe giriş tarihi 8 Eylül 1999 öncesine ait olsa bile, aile işyerindeki bu kaydın geçersiz sayılması halinde başlangıç tarihi ileri bir zamana kayıyor ve kişi Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinin sağladığı haklardan mahrum kalabiliyor.
Emekli aylıkları durdurulma tehlikesiyle karşı karşıya
Geçmişteki sigortalılık sürelerinin iptal edilme riski, yalnızca emeklilik hayali kuranları değil, halihazırda maaş bağlananları da endişelendiriyor. İncelemeler neticesinde şartları taşımadığı saptanan emekli dosyalarının askıya alınabileceği ve yatan emekli maaşlarının durdurulabileceği kaydedildi. Böylesi bir tabloda vatandaşların haklarının yeniden hesaplanacağı bildiriliyor. Ancak kuralları katı bir şekilde uygulayan SGK'nın aksine, yargı organları benzer uyuşmazlıklarda oldukça farklı bir tutum sergiliyor.
Yargıtay emsal kararında fiili çalışmaya odaklanıyor
• Adli mercilere yapılan itirazlarda mahkemeler, kağıt üzerindeki eksikliklerden çok “gerçek çalışma”ya bakıyor.
• Kararda, çocukları korumak için çıkarılan eski yasal düzenlemelerin, ileride sosyal güvenlik haklarını ellerinden almak için gerekçe gösterilemeyeceği belirtildi.
Mahkemede aranan deliller ve e-Devlet uyarısı
Hukuki süreçlerde vatandaşların lehine sonuç alınabilmesi için belirli kanıtların mahkemeye sunulması büyük önem taşıyor. Hakimler fiili çalışmanın ispatı aşamasında; maaş ödemelerinin banka veya elden düzenli yapılıp yapılmadığını, çalışmayı teyit eden şahit ifadelerini, işletmenin resmi defterleri ile bordro kayıtlarını ve işyerindeki fiziksel faaliyetlerin niteliğini inceliyor. Sosyal güvenlik uzmanları, geçmişte aile işletmesinde 18 yaş altı girişi bulunan herkesin e-Devlet sistemi üzerinden hizmet dökümlerini acilen incelemesi gerektiği uyarısında bulunuyor. Olası bir iptal durumunda ise vakit kaybetmeksizin söz konusu Yargıtay kararlarını emsal göstererek yasal yollara başvurulması tavsiye ediliyor.
