Yeni düzenlemede emeklilik değerlendirmesi artık hastalık ismine değil, hastalığın çalışma gücüne etkisine bakılarak yapılacak. Prim gün sayıları ve sigortalılık süreleri de bu doğrultuda yeniden belirlendi.
Hak kaybı yaşanmayacak
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamındaki engelli vergi indirimi belgesiyle emeklilik uygulamasına son verildi. Erdursun bunun sadece mevzuat değişikliği olmadığını söylüyor. Sosyal güvenliğe erişimden aylık bağlama yöntemlerine kadar geniş bir alanı etkiliyor.
Düzenleme öncesi başvuru yapanların hakları korunuyor. 15 Ocak 2025'ten önce vergi indirimi belgesiyle başvuranlar eski sistem kapsamında değerlendirilecek. Herhangi bir hak kaybı yaşanmayacak.
Çalışma gücü kaybına göre maaş verilecek
Yeni sistemde yüzde 40 ile yüzde 59 arası çalışma gücü kaybı oranı aranacak. Değerlendirmeler Erişkinler İçin Engellilik Yönetmeliği çerçevesinde yapılacak. Erdursun şöyle özetliyor: "Hastalığın adı değil, çalışma gücünü ne ölçüde etkilediği dikkate alınıyor."
Kanunla prim ve sigortalılık şartları da değişti. Yüzde 50-59 arası çalışma gücü kaybı bulunanlar için 16 yıl sigortalılık ve 3 bin 700 gün prim şartı var. Yüzde 40-49 arası kayıp için 18 yıl sigortalılık ve 4 bin 100 gün prim koşulu uygulanacak. Vergi indirimli eski prim yapısı tamamen kalktı.
Artık oranlara bakılacak
Düşük emekli maaşı riskine karşı alt sınırlar getirildi. 5 bin 400 gün üzerinden bağlanan aylıklarda aylık bağlama oranı en az yüzde 30 olacak. 2000-2008 dönemine ait kısmi aylıklarda bu oran yüzde 60'ın altına düşmeyecek.
Tüm sağlık raporları artık yalnızca yetkili hastanelerden alınacak. Eski tip raporlar geçerli sayılmıyor. Kontrol muayeneleri Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılacak. Kontrollerde engel oranı yüzde 40'ın altına düşerse emekli aylığı kesilebilir.
Erdursun, yüzde 40 ve üzeri çalışma gücü kaybına neden olabilecek hastalık gruplarına da değindi. Epilepsi, inme, Parkinson, MS, demans, ağır psikiyatrik rahatsızlıklar, çeşitli kanser türleri, böbrek ve kalp yetmezlikleri, AIDS, KOAH, uzuv kayıpları ve bazı sistemik hastalıklar bu kapsamda değerlendiriliyor.
