Kocaeli tarihinin en köklü yerleşimlerinden biri olan Başiskele Bahçecik (tarihi adıyla Bardizag / 'küçük bahçe'), 1580-1590’lı yıllardan itibaren başlayan yoğun nüfus hareketliliğiyle dikkat çekiyor. Anadolu’daki Celâli isyanları ve 1591 yılında gündeme gelen İzmit Körfezi’ni Sapanca Gölü üzerinden Sakarya Nehri’ne bağlama kanal projesi kapsamında bölgeye sevk edilen işçiler arasından Sivas ve Erzincan kökenli ahali yöreye yerleşti. İran coğrafyasından gelen göçlerle nüfusu artan ve Bahçecik çevresinden Yuvacık, Döngel ile Arslanbey mevkilerine uzanan halk için Osmanlı padişahları 17, 18 ve 19. yüzyıllarda muhtelif imtiyaz fermanları yayımladı.
Bahçecik Dağları; İstanbul’un odun ihtiyacının yanı sıra Osmanlı Donanması’nın kereste ihtiyacını temin eden, bu nedenle özel koruma altında tutulan stratejik alanlar arasında yer aldı. Bölge ayrıca Darphane için çam kömürü ve İzmit ile İstanbul pazarlarına yönelik odun kömürü üretimiyle de ekonomik yaşamda öne çıktı.
Başiskele’de Nizâm-ı Cedid Talimleri ve Kapanönü Sipahileri
Kocaeli yerelindeki beden eğitimi ve spor faaliyetlerinin ilk askeri örnekleri yine Bahçecik topraklarında görüldü. Islahatçı padişah III. Selim döneminde teşkil edilen Nizâm-ı Cedid Ordusu’nun pek çok lojistik gereksinimi Bahçecik ahalisi tarafından karşılanırken, beldenin doğu düzlüğündeki evler 1793-1795 yıllarında boşaltılarak talim yapan askerlere tahsis edildi.
Askeri talim geleneği II. Mahmud devrinde de devam etti. 1832 yılında Kapıkulu ocaklarına bağlı Kapanönü Sipahileri, tam 40 gün boyunca Bahçecik’te konaklayarak düzenli spor ve jimnastik idmanları icra etti; askerlerin barınma ve yakacak ihtiyaçları da yine yöre halkı tarafından karşılandı.
Bardızag (Bithynia) Koleji ve 1904 Yılında İnşa Edilen Spor Salonu
Başiskele’de modern manadaki ilk kurumsal spor adımları, 1873 yılında temelleri atılan ve 1879’da resmiyet kazanan Amerikan misyoner teşkilatı (ABCFM) bünyesindeki Bardızag Koleji (Bithynia High School) bünyesinde atıldı. Marangozluktan ayakkabıcılığa, matbaacılıktan dil ve ilahiyat eğitimine kadar geniş bir müfredat sunan kurum, dönemin örnek mesleki okulları arasında gösterildi.
Okulun 25. kuruluş yıl dönümü kutlamalarına İl Mutasarrıfı, Maarif yöneticileri ve Robert Koleji Müdürü gibi protokol üyeleri katılırken; okulda gelişen müzik ve sosyal faaliyetleri takiben 1904 yılında bölgenin ilk müstakil spor salonu inşa edildi.
Kocaeli’nin İlk Spor Kulüpleri Bahçecik’te Doğdu
Kolejin fiziki olanakları ile modern dünyaya açık eğitim kadrosu, modern spor branşlarının Kocaeli’de kök salmasını sağladı:
Kocaeli’nin İlk Kulüp Yapılanması: Bardızag/Bithynia Koleji çatısı altında kurulan Yeşilay Kulübü ve okulun futbol takımı, Kocaeli yerel spor tarihinin ilk organize kulüp adımları arasında yer aldı.
1918 Bardızag Futbol Kulübü (Homenetmen): Kolej bünyesindeki spor kültürünün devamında 1918 senesinde kurulan Bardızag Futbol Kulübü (Homenetmen Spor), Başiskele ve Kocaeli coğrafyasının en eski ve organize futbol takımlarından biri olarak tarihi fotoğraf kayıtlarındaki yerini aldı.
