Yargılamaların hızlandırılmasından ekonomik alacak dengelerine, Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarına uyumdan dijital verilerin korunmasına kadar birçok alanı kapsayan kanun teklifi, hukuk camiasında büyük yankı uyandırdı. Uzun süredir kamuoyunun gündemini meşgul eden bazı popüler beklentilerin ise bu taslağa dahil edilmediği görüldü.
Hangi konular 12. Yargı Paketi'nin dışında kaldı?
Yeni yargı paketi öncesinde vatandaşlar tarafından en çok merak edilen konuların başında infaz düzenlemeleri ve ekonomik mağduriyetler geliyordu. Ancak Meclis'e sunulan 30 maddelik taslağın içerisinde; genel af veya infaz düzenlemesi, IBAN mağdurları ile ilgili yasal adımlar, LGBTİ+ ile ilgili hükümler ve "suça sürüklenen çocuklar" hakkında beklenen düzenlemeler yer almadı. Paket daha çok usul hukuku, yargılama süreleri ve teknik hukuki süreçlerin iyileştirilmesine odaklandı.
Duruşma sürelerine sınır ve e-Duruşma kolaylığı
Yargılamaların makul sürede tamamlanabilmesi için Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda radikal adımlar atılıyor. Yeni döneme göre hukuk mahkemelerinde iki duruşma arasındaki süre kural olarak üç ayı geçemeyecek. Hakimler, sadece bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi çok zorunlu hallerde bu süreyi gerekçesini yazarak aşabilecek. Öte yandan teknolojik imkanların kullanımı artırılarak, e-Duruşma sisteminin kapsamı genişletiliyor; ön inceleme duruşmaları da artık uzaktan sesli ve görüntülü olarak yapılabilecek.
Miras ihalelerinde mirasçılara koruma kalkanı
Miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışı (izale-i şuyu) sürecinde yaşanan dışarıdan müdahaleler ve suistimaller yeni yasa ile engelleniyor. Bu tür satışlarda yapılacak birinci açık artırma, sadece malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek ve teklifler taşınmazın belirlenen değerinin (muhammen bedel) yüzde yüzü üzerinden başlayacak. Eğer mirasçılar arasında anlaşma veya alıcı çıkmazsa, ikinci artırma herkese açık bir şekilde yapılacak.
Danıştay ve Yargıtay'da yeni temyiz yolları açılıyor
Paketin temel omurgasını, Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki iptal kararları doğrultusunda doğan hukuki boşlukların doldurulması oluşturuyor. Bu uyum çalışmaları kapsamında, bölge idare ve bölge adliye mahkemelerinin istinaf incelemelerinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak esastan verdiği yeni kararlara karşı Danıştay ve Yargıtay nezdinde temyiz yolu açılıyor. Bu adım, vatandaşların hak arama hürriyetini önemli ölçüde genişletiyor.
