Hükümetin açıkladığı yeni Orta Vadeli Program (OVP), Türkiye'deki istihdam yapısını ve mesai alışkanlıklarını dönüştürecek yeni nesil çalışma modellerini çalışma hayatının merkezine taşıdı. İş ve yaşam dengesini artırmayı, çalışan verimliliğini yükseltmeyi ve iş gücü piyasasının dışında kalan kesimleri üretime katmayı amaçlayan program; esnek süreli istihdamdan çocuklu ebeveynlere uzaktan çalışma kolaylığına kadar kapsamlı düzenlemelerin zeminini hazırlıyor.
ESNEK ÇALIŞMA MODELİ ÇALIŞANLAR İÇİN NE GETİRİYOR?
Yeni sistemin hayata geçirilme biçimi, çalışanların kazanılmış haklarının korunması ve mesai sürelerinin fiilen kısalıp kısalmayacağı konusundaki soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
Sözcü Yazarı ve Ekonomist Mahmut Aydoğmuş, modelin doğru kurgulanması durumunda hem işveren hem de çalışan cephesinde verimlilik yaratacağını, ancak sistemin çalışan aleyhine bir hak kaybına dönüşmemesi gerektiğini vurguluyor. Salgın dönemiyle birlikte uzaktan ve hibrit modellerin işlerliğinin kanıtlandığını belirten Aydoğmuş, dijitalleşen dünyada haftanın beş günü çalışanları sabit saatlerle masaya bağlamanın her sektörde tek doğru yöntem olmadığını dile getiriyor.
Aydoğmuş, esnekliğin sınırlarına ilişkin şu değerlendirmede bulunuyor:
"Burada kritik bir ayrım var. Esneklik çalışanın sosyal haklarında değil, çalışma biçiminde olmalı. Esnek çalışma; daha fazla çalışmak, fazla mesainin karşılığını alamamak veya işverenin istediği her saatte ulaşılabilir olmak anlamına gelmemeli. Çalışanın ücreti, izin hakkı, kıdemi, sosyal güvenliği ve fazla mesai hakkı korunurken çalışma biçimi esnek hale getirilmeli."
ÇOCUKLU ÇALIŞANLARA UZAKTAN MESAİ VE KREŞ DESTEĞİ
Programın sosyal politikalar başlığında, çocuk bakım sorumluluğu bulunan çalışanlara özel destek mekanizmaları yer alıyor. İşletmelerin bu durumdaki çalışanlara kısmen veya tamamen uzaktan mesai imkanı tanıması teşvik edilecek.
Bunun yanı sıra ebeveyn izinlerinin anne ve baba arasında dengeli paylaştırılması planlanıyor. Merkezi yönetim, yerel yönetimler ve özel sektör işbirliğiyle kurumsal bakım ve kreş ağının yaygınlaştırılması hedefleniyor. Mahmut Aydoğmuş, çocuk sahibi olduktan sonra iş hayatından kopmak zorunda kalan kadınların iş gücüne katılımında bu düzenlemelerin belirleyici rol oynayacağını ifade ediyor.
HAFTADA DÖRT GÜN ÇALIŞMA MI GELİYOR: 45 SAATLİK SÜRE TARTIŞMASI
OVP metninde geçen "çalışma günlerinin ayarlanması" ifadesi, kamuoyunda haftalık dört gün çalışma tartışmasını alevlendirdi. Ancak mevcut metinde doğrudan dört günlük çalışma haftasına geçişe dair bağlayıcı bir madde yer almıyor.
Aydoğmuş, çalışma günü sayısı ile toplam çalışma süresinin birbirine karıştırılmaması gerektiğine dikkat çekiyor:
"Beş günlük işi dört güne sıkıştırıp çalışana aynı toplam süreyi daha ağır şekilde yüklemek başka, verimlilik artışıyla çalışma süresini gerçekten azaltmak başka bir modeldir. Bu nedenle yalnızca 'kaç gün çalışacağız?' sorusuna değil, 'haftada kaç saat çalışacağız ve bunun karşılığında hangi haklara sahip olacağız?' sorusuna bakmak gerekiyor. Türkiye'de İş Kanunu kapsamındaki 45 saatlik yasal sınır da bu süreçte ele alınmalıdır. Türkiye'nin ihtiyacı güvencesiz esneklik değil, güvenceli esnekliktir."
