Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye’nin gıda güvenliğini ve toprak varlığını koruma altına alacak tarihi bir adım attı. Bugün yürürlüğe giren "Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği" ile tarım arazilerinin kullanımında "bilimsel veri" ve "katı planlama" dönemi resmen başladı. Yeni sistemle birlikte, verimli arazilerin amaç dışı kullanımı zorlaştırılırken, aykırı hareket edenlere ağır yaptırımlar yolda.
İşte devrim niteliğindeki düzenlemenin satır başları:
Toprağın "Anayasası" Yazılıyor: AKUP Zorunlu Oldu
Yeni dönemde tarım arazilerinin kaderini Arazi Kullanım Planı (AKUP) belirleyecek. 1/25000 ve 1/5000 ölçekli hazırlanacak bu planlar; toprağın üretim potansiyelini, su kaynaklarını ve çevresel faktörleri dijital bir süzgeçten geçirecek. Bakanlık onayı olmadan hiçbir tarımsal alanda kullanım değişikliği yapılamayacak.
Tercih Dönemi Kapandı
Tarım dışı yatırımlar için artık "istediğim tarlayı seçerim" dönemi kapandı. Bir projenin tarım arazisine yapılabilmesi için şu şartlar aranacak:
-
Öncelikle planlı alanlardaki mevcut boş alanlar kullanılacak.
-
Buralar yetersizse tarım dışı araziler bakılacak.
-
Son çare olarak ise yalnızca arazi bütünlüğünü bozmayan "kuru marjinal tarım arazileri" alternatif olarak değerlendirilecek.
Büyük Ovalara ve Erozyon Riskli Alanlara "Cumhurbaşkanlığı" Koruması
Tarımsal üretim gücü yüksek olan büyük ovalar ile erozyon riski taşıyan hassas bölgeler özel koruma statüsüne alınıyor. Bu alanlar, Bakanlığın önerisi ve Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilecek. Böylece Türkiye’nin "tahıl ambarları" ve riskli toprakları en üst düzeyde koruma kalkanına sahip olacak.
Dijital Takip ve Veri Tabanı Dönemi
Mükerrer çalışmaları önlemek ve her karış toprağı izlemek için dijital bir altyapı kuruluyor. Köy köy, mahalle mahalle tespit edilen tüm veriler merkezi bir veri tabanında toplanacak. Bu sayede plan ve projelerin uygulanma süreçleri anlık olarak takip edilebilecek.
Uymayana 5403 Sayılı Kanun Kırbacı
Düzenleme sadece kuralları koymakla kalmıyor, denetimi de sıkılaştırıyor. Arazi kullanım planlarına veya hazırlanan projelere aykırı hareket edenler, 5403 sayılı Kanun’un 20. maddesi uyarınca ağır idari ve adli yaptırımlarla karşı karşıya kalacak.