Marmara Denizi'nde daha önce ciddi çevre sorunlarına neden olan müsilaj, yeniden görülmeye başladı. Bursa'nın Gemlik Körfezi'nde su altı dalışları sırasında görüntülenen yapışkan tabakanın 5 ila 30 metre derinlikte bulunduğu belirlendi. Bölgedeki balıkçılar, müsilaj nedeniyle ağlarının zarar gördüğünü ve avlanmakta güçlük çektiklerini açıkladı. Gelişmenin ardından deniz salyası olarak da bilinen müsilajın oluşum nedenleri, deniz canlılarına ve insan sağlığına etkileri yeniden merak konusu oldu.
MÜSİLAJ NEDİR?
Müsilaj, denizlerde yaşayan bazı mikroorganizmaların ürettiği organik maddelerin bir araya gelmesiyle oluşan, jelimsi ve yapışkan bir yapıdır. Halk arasında deniz salyası olarak da bilinir.
Deniz yüzeyinde beyaz, sarı veya kahverengiye yakın renklerde görülebilen müsilaj, yalnızca suyun üzerinde oluşmaz. Suyun içinde asılı kalabilir ve deniz tabanında birikebilir.
Özellikle fitoplankton adı verilen mikroskobik canlıların aşırı çoğalması, müsilaj oluşumunda önemli rol oynar. Deniz ekosistemindeki dengenin bozulmasıyla bu yapışkan maddeler geniş alanlara yayılabilir.
MÜSİLAJ NEDEN OLUŞUR?
Müsilajın ortaya çıkmasında deniz suyu sıcaklığındaki artış, suyun durağanlaşması ve kirlilik önemli rol oynar.
Evsel ve endüstriyel atıklarla denize ulaşan azot ve fosfor gibi maddeler, bazı mikroorganizmaların aşırı çoğalmasına neden olabilir. Deniz suyu sıcaklığının yükselmesi ve su hareketlerinin azalması da müsilaj oluşumunu kolaylaştırır.
Özellikle atık su kaynaklı kirliliğin yoğun olduğu bölgelerde bu koşulların bir araya gelmesi, deniz salyasının daha geniş alanlara yayılmasına yol açabilir.

MARMARA DENİZİ'NDE MÜSİLAJ NEREDE GÖRÜLDÜ?
Marmara Denizi'ndeki son müsilaj görüntüleri, Bursa'nın Gemlik Körfezi'nde kaydedildi.
Mavi Keyif Dalış Merkezi Eğitmeni Hikmet Orakçı ve ekibinin Narlı ile Kapaklı arasında gerçekleştirdiği dalışlarda, müsilajın 5 metre derinlikten itibaren görüldüğü belirlendi.
Yapışkan tabakanın 30 metre derinliğe kadar ulaştığı ve özellikle 10 metreden sonra yoğunlaştığı tespit edildi.
Gemlik Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Hüseyin Dalarel, müsilajın balıkçıların çalışmalarını olumsuz etkilediğini belirterek şunları söyledi:
"Gemlik Körfezi'nde tekrar müsilaj başladı, ağ atamıyoruz, ağlarımız yapışkan içinde, balık vurmuyor, ağları zor alıyoruz."
Dalarel, deniz salyasının tekne motorlarına ve ağ çekme makaralarına da zarar verdiğini ifade etti.
MÜSİLAJ İNSAN SAĞLIĞINA ZARARLI MI?
Müsilajın insan sağlığına etkileri, oluştuğu bölgedeki suyun kirlilik düzeyine ve içerdiği mikroorganizmalara bağlı olarak değişebilir.
Müsilajın kendisinin doğrudan zehirli olduğu söylenemez. Ancak yapışkan organik yapı, bazı zararlı mikroorganizmaların çoğalmasına uygun ortam oluşturabilir.
Bu nedenle müsilajın yoğun olduğu sularda yüzmek veya müsilajla doğrudan temas etmek sağlık açısından risk taşıyabilir. Özellikle ciltte tahriş ve alerjik reaksiyonlar görülebilir.
Denize girilecek bölgelerde su kalitesine ilişkin Sağlık Bakanlığının güncel analiz sonuçlarının ve yetkili kurumların uyarılarının dikkate alınması gerekiyor.
MÜSİLAJ DENİZ CANLILARINA ZARAR VERİR Mİ?
Müsilaj, deniz ekosisteminde ciddi sorunlara yol açabilir. Özellikle yoğun müsilaj tabakaları, balıkların solungaçlarını kaplayarak solunumlarını güçleştirebilir.
Deniz tabanında biriken müsilaj ise midye ve istiridye gibi bulundukları yerden uzaklaşamayan canlıları olumsuz etkileyebilir.
Suyun içindeki yoğun müsilaj tabakaları ışık geçirgenliğini azaltarak deniz çayırlarının gelişimini de zorlaştırabilir. Ayrıca organik maddelerin parçalanması sırasında oksijen tüketiminin artması, denizdeki oksijen miktarını düşürebilir.
Müsilajın balıkçı ağlarını kaplaması da av miktarını azaltarak balıkçılık faaliyetlerinde ekonomik kayıplara neden olabilir.
MÜSİLAJ NASIL TEMİZLENİR?
Müsilajla mücadelede hem mevcut birikimin temizlenmesi hem de oluşumuna yol açan koşulların ortadan kaldırılması gerekiyor.
Deniz yüzeyinde biriken müsilaj, özel temizlik araçları ve toplama sistemleriyle uzaklaştırılabilir. Ancak yalnızca yüzey temizliği yapılması, suyun altında bulunan müsilajı ve sorunun temel nedenlerini ortadan kaldırmaz.
Kalıcı mücadelede evsel ve endüstriyel atıkların denize ulaşmasının önlenmesi, atık su arıtma tesislerinin geliştirilmesi ve azot ile fosfor kirliliğinin azaltılması önem taşıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Marmara Denizi Koruma Eylem Planı da özellikle atık su arıtma tesislerinin ileri biyolojik arıtmaya dönüştürülmesine odaklanıyor.





