İzmit Belediye Başkanı Fatma Kaplan Hürriyet, Türkiye Belediyeler Birliği’nin “Dinamik Nüfus ve Belediye Bütçeleri” çalıştayında yaptığı değerlendirmede, belediyelerin kayıtlı nüfus üzerinden fonlanmasının büyük şehirlerde ciddi hizmet sorunlarına yol açtığını vurguladı. İzmit’in gündüz nüfusunun bir milyonu aşmasına karşın hâlâ 380 bin nüfusa göre pay aldığını hatırlatan Hürriyet, bu adaletsizliğin giderilmesi için kapsamlı bir kanun teklifi hazırladıklarını açıkladı.
“380 BİN NÜFUSA GÖRE PAY ALIYORUZ”
Başkan Hürriyet konuşmasında şu ifadeleri kullandı: “Kocaeli sanayinin başkenti. Toplamda 2 milyon nüfusa sahip, dinamik bir şehir. Limanlarıyla birçok kentin yükünü taşıyan bir yapısı var. Kocaeli’nin kalbi ise İzmit’tir. Gebze büyüdü elbette fakat şehrin ana merkezleri hâlâ İzmit’te yer alıyor. Gündüzleri bir milyondan fazla insan İzmit’e geliyor. Yerleşik nüfusumuz 380 bin olmasına rağmen 42 ilden daha büyük bir şehiriz. TÜİK’in 2024 verileri de bunu doğruluyor. Ancak buna rağmen hâlâ bu nüfusa göre pay alıyoruz. İller Bankası’ndan aldığımız tutar 121 milyon lira. Bu tutarı nüfusa böldüğümüzde kişi başına düşen pay 319 lira.”
HİZMET YÜKÜ NÜFUSU AŞIYOR
Hürriyet, günlük çöp toplama miktarının bile nüfus farkını ortaya koyduğunu belirterek gündüz 8 bin 700 ton, gece ise 3 bin 200 ton çöp toplandığını söyledi. Artan maliyetlere karşın merkezi bütçeden gelen payların yetersiz kaldığını ifade eden Hürriyet, “Bu durum yalnızca bizim değil, tüm belediyelerin sorunu” dedi.
“HER YERE YETİŞMEK ZORUNDAYIZ”
Temizlik işlerinden araç yatırımlarına kadar birçok kalemde maliyetlerin katlanarak arttığını belirten Hürriyet, geçmiş yıllarda düşük maliyetlerle yapılan alımların bugün neredeyse imkânsızlaştığını aktardı. Belediyelerin artan nüfus, genişleyen hizmet ağı ve yükselen ekonomik yükler nedeniyle ciddi bir finansman baskısı altında olduğunu dile getirdi.
YOĞUNLUK MERKEZDE TOPLANIYOR
Kreş hizmetlerinde de benzer bir tabloda olduklarını belirten Hürriyet, İzmit’te çalışan ancak farklı ilçelerde yaşayan vatandaşların çocuklarını da belediye kreşlerine emanet ettiğini hatırlattı. Araç trafiği, asfalt kullanımı ve sosyal hizmet taleplerinin büyük bölümünün İzmit’te yoğunlaştığını söyleyen Hürriyet, hizmet yükünün gerçek nüfusun çok üzerinde olduğunu kaydetti.
“ADALETSİZ GELİR DAĞILIMI EN ÇOK MERKEZ BELEDİYELERİ YORUYOR”
Belediyeler arasındaki gelir dağılımı dengesizliğinin özellikle merkez ilçelerde derin etkiler yarattığını ifade eden Hürriyet, yıllık asfalt hedefleri üzerinden örnek vererek kendi belediyelerinin diğer birçok ilçeden çok daha fazla üretim yaptığını anlattı. Bu nedenle adil bir kaynak modeline ihtiyaç olduğunu yineledi.
PARTİ FARKININ ETKİLERİ
Kocaeli’de Büyükşehir Belediyesi’nin AK Parti, İzmit Belediyesi’nin ise CHP yönetiminde olduğunu hatırlatan Hürriyet, bu farkın uygulamalara da yansıdığını söyledi. Belediyeler Birliği üzerinden sunulabilecek yasal düzenlemelerin önemine dikkat çekti.
“İLÇE BELEDİYELERİ KANUNDA ES GEÇİLDİ”
Sosyal tesislerin işletme yetkilerine ilişkin mevcut düzenlemelerin büyükşehir belediyelerine avantaj sağladığını, ilçe belediyelerinin ise bu kapsamda dışarıda bırakıldığını belirten Hürriyet, tek bir kelimelik düzenlemeyle birçok yapısal sorunun çözülebileceğini dile getirdi.
İHALE MEKANİZMASI VE HİZMET ENGELLERİ
İhale süreçlerinin katılığı nedeniyle ilçe belediyelerinin sosyal hizmet üretiminde zorlandığını anlatan Hürriyet, “Bu da sürekli müfettiş trafiği demek” sözleriyle denetim baskısını özetledi. Belediyelerin uygun maliyetli hizmet sunma kapasitesinin bu nedenle sekteye uğradığını kaydetti.
“EŞİTLİK VE ADALET TEMEL BEKLENTİMİZ”
Sosyal tesislerde zararına hizmet verdiklerini belirten Hürriyet, personel ve SGK yükünün artmasıyla birlikte borçların büyüdüğünü ifade etti. Adaletli bir kaynak dağılımının hem belediyelerin hem vatandaşların yararına olacağını dile getirdi.
KATEGORİLENDİRMEDE DE EKSİKLİK VAR
İzmit’in 380 bin kayıtlı nüfusa rağmen C15 kategorisinde yer aldığını, oysa gerçek nüfus yükü nedeniyle C12 sınıfında olması gerektiğini savunan Hürriyet, bu uyumsuzluğun bütçe planlamasını zorlaştırdığını söyledi. Tarım, turizm veya gündüz nüfusu yoğun olan belediyelerin tek tip değerlendirme sistemiyle ele alınmasının yanlış olduğunu vurguladı.
“GERÇEKÇİ DÜZENLEMEYE İHTİYAÇ VAR”
Hürriyet, hizmet üretimini kolaylaştıracak küçük yasal düzenlemelerin bile belediyelerde büyük fark yaratacağını belirtti. Özellikle ilçe belediyelerinin yetkilerinin genişletilmesi gerektiğini söyledi.
“YASAL DÜZENLEME KAÇINILMAZ”
Belediyelerin farklı dinamiklere sahip olduğunu, geçici çözümlerin kalıcı sorunlar doğurduğunu ifade eden Hürriyet, her il ve ilçenin kendi koşullarına göre değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Makul, gerçekçi ve kalıcı bir finansman modeli oluşturulması gerektiğini vurgulayarak konuşmasını tamamladı.
