Yeni eğitim döneminin başlamasına kısa süre kala özellikle lise ve üniversite öğrencileri için telefon alışverişleri hız kazandı. Sıfır telefon fiyatlarının yüksek olması ise aileleri ve öğrencileri ikinci el cihazlara yönlendiriyor.
Ancak ikinci el bir telefonun yalnızca dış görünüşüne ve sorunsuz çalışmasına bakmak yeterli olmayabilir. Cihazda önceki kullanıcıya ait veriler, şüpheli uygulamalar veya değiştirilmiş yazılım bileşenleri bulunması güvenlik açısından risk oluşturabilir.
Telefonda eski veriler kalmış olabilir
Uzmanlara göre ikinci el bir cihazın fiziksel olarak temiz olması, dijital olarak da güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Önceki kullanıcıya ait fotoğraflar, kişiler, Wi-Fi bağlantıları, hesap bilgileri veya uygulamalar cihazda kalmış olabilir.
Özellikle kullanıcının yüklemediği uygulamalar, bilinmeyen VPN bağlantıları, tanınmayan yönetim profilleri ve olağan dışı izinlere sahip uygulamalar dikkat edilmesi gereken işaretler arasında bulunuyor.
Bu nedenle ikinci el telefon satın alanların kendi hesaplarını ve uygulamalarını eklemeden önce cihazı fabrika ayarlarına döndürmesi öneriliyor.
Telefonun ısınması tek başına kanıt değil
Telefonun normalden fazla ısınması, pilin hızlı tükenmesi veya internet kullanımının artması da kullanıcıların dikkat etmesi gereken belirtiler arasında yer alıyor.
Ancak bu belirtilerin tek başına casus yazılım bulunduğu anlamına gelmediği belirtiliyor. Eski batarya, arka planda çalışan uygulamalar veya sistem güncellemeleri de benzer sorunlara yol açabiliyor.
Buna karşılık kullanıcının yüklemediği bir uygulamanın bulunması ve bu uygulamanın kamera, mikrofon, SMS, konum veya erişilebilirlik gibi güçlü izinlere sahip olması daha ciddi bir şüphe oluşturabiliyor.
Android kullanıcıları bunu mutlaka kontrol etmeli
Android telefon satın alanların Google Play Protect üzerinden cihaz taraması yapması öneriliyor. Kullanıcılar ayrıca telefonun Play Protect sertifikalı olup olmadığını da kontrol edebilir.
Fabrika ayarlarına dönmek çoğu kullanıcı için yeterli bir güvenlik adımı olsa da daha önce root edilmiş, bootloader kilidi açılmış veya özel yazılım yüklenmiş cihazlarda farklı riskler bulunabileceği belirtiliyor.
iPhone alırken IMEI kontrolü önemli
İkinci el iPhone satın alacakların da cihazın IMEI numarasını mutlaka kontrol etmesi gerekiyor. Telefonun arama ekranına *#06# yazılarak görülen IMEI numarası; cihazın ayarlar bölümündeki, kutudaki ve varsa faturadaki numarayla karşılaştırılmalı.
Ayrıca IMEI numarasının BTK’nın e-Devlet üzerindeki IMEI sorgulama hizmetinden kontrol edilmesi öneriliyor. Sorgulamadaki marka ve model ile satın alınmak istenen cihazın uyuşmaması önemli bir uyarı işareti olarak değerlendiriliyor.
Telefonu satarken de dikkatli olun
Güvenlik riski yalnızca ikinci el telefon satın alanları ilgilendirmiyor. Eski telefonunu satan kullanıcıların da kişisel verilerini tamamen temizlemesi gerekiyor.
Telefon satılmadan önce fotoğraf, kişi listesi, mesajlar ve gerekli dosyaların yedeklenmesi; ardından cihazdaki Google, Apple ve üretici hesaplarının kaldırılması gerekiyor. SIM ve eSIM bilgilerinin de cihazdan çıkarılması veya silinmesi önem taşıyor.
Hafıza kartı kullanılan telefonlarda ise kartın ayrıca temizlenmesi gerekiyor. Çünkü fabrika ayarlarına dönmek, harici hafıza kartındaki verileri her zaman silmeyebilir.
Yenilenmiş telefonlarda farklı sistem uygulanıyor
Uzmanlar, Türkiye’de yetkili yenileme merkezleri aracılığıyla satılan yenilenmiş telefonlarla sıradan ikinci el telefonların birbirinden ayrılması gerektiğini belirtiyor.
Yenilenmiş ürünlerde cihazın geçmişi, yapılan işlemler ve değiştirilen parçalarla ilgili kayıtların bulunması tüketici açısından önemli bir avantaj sağlıyor. Bu nedenle ikinci el telefon alırken cihazın nereden ve kim tarafından satıldığına da dikkat edilmesi öneriliyor.
