Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü (AYGM) tarafından geliştirilen İstanbul Kuzey Demiryolu Geçiş Projesi (INRAIL), Kocaeli ve İstanbul arasında yeni bir demiryolu bağlantısı oluşturmayı hedefliyor. Eylül 2026 tarihli Teknik Olmayan Özet Raporu'nda, projenin güzergâhı, kamulaştırma ihtiyacı ve yerleşim alanlarına olası etkileri ele alındı.
DEMİRYOLU ÇAYIROVA’DAN BAŞLAYACAK
Toplam 127 kilometre uzunluğunda planlanan çift hatlı demiryolu, Kocaeli’nin Çayırova ilçesinden başlayacak. Hat, Sabiha Gökçen Havalimanı üzerinden ilerleyerek Yavuz Sultan Selim Köprüsü'ndeki demiryolu geçiş alanını kullanacak.
İstanbul Havalimanı üzerinden Çatalca’ya ulaşacak demiryolu, burada Halkalı–Kapıkule Demiryolu Hattı ile bağlantı kuracak.
Tamamı elektrikli ve sinyalli olarak planlanan hatta trenlerin azami hızının saatte 160 kilometre olması öngörülüyor.
GEBZE VE ÇAYIROVA KAMULAŞTIRMADAN ETKİLENEBİLİR
Projenin Kocaeli ayağında en fazla dikkat çeken konuların başında arazi edinimi ve olası kamulaştırmalar geliyor.
Rapora göre projenin etki alanı içerisinde Kocaeli’nin Gebze ve Çayırova ilçeleri de bulunuyor. Demiryolu güzergâhı ve bağlantılı yapıların inşası nedeniyle bazı taşınmazlarda kalıcı veya geçici arazi kullanım ihtiyacı oluşabileceği belirtiliyor.
Bu kapsamda özel mülkiyete ait arazilerin yanı sıra kamuya ait taşınmazların da proje kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor.
371 PARSEL İÇİN ARAZİ EDİNİMİ ÖNGÖRÜLÜYOR
Eylül 2026 tarihli raporda, demiryolu güzergâhının tamamında yaklaşık 371 parselin arazi edinimi sürecinden etkilenebileceği ifade ediliyor.
Yaklaşık 3 milyon 950 bin metrekarelik alanı kapsayan bu taşınmazların mülkiyet dağılımı ise şöyle:
• 244 parsel özel mülkiyet
• 102 parsel kamu mülkiyeti
• 25 parsel karma mülkiyet
Raporda yer alan 371 parselin yalnızca Gebze ve Çayırova’ya ait olmadığı, Kocaeli ve İstanbul boyunca uzanan projenin tamamını kapsadığı özellikle belirtiliyor.
Gebze ve Çayırova’da kaç parselin etkileneceğine veya hangi mahallelerde kamulaştırma yapılacağına ilişkin kesin bir dağılım ise raporda bulunmuyor.
EVLER, İŞ YERLERİ VE TARIM ARAZİLERİ ETKİLENEBİLİR
Proje kapsamında gerçekleştirilecek arazi ediniminin bazı bölgelerde konutları, iş yerlerini ve tarımsal faaliyetleri etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Raporda, arazi kayıplarının yanı sıra sınırlı düzeyde fiziksel ve ekonomik yer değiştirme ihtimaline de dikkat çekiliyor.
Bu nedenle proje kapsamında etkilenecek kişiler için yeniden yerleşim ve geçim kaynaklarının iyileştirilmesine yönelik planların hazırlanması öngörülüyor.
KAMULAŞTIRMA VE TAZMİNAT SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK?
AYGM tarafından yürütülecek arazi edinimi süreçlerinde ulusal mevzuatın yanı sıra Dünya Bankası'nın ilgili çevresel ve sosyal standartlarının dikkate alınacağı belirtiliyor.
Etkilenecek taşınmazların belirlenmesi, hak sahipleriyle görüşmeler yapılması, tazminat ve geçim kaynaklarının korunmasına yönelik tedbirlerin planlanması bu sürecin önemli aşamalarını oluşturacak.
Rapora göre gerekli arazi erişim izinleri ve ilgili onaylar tamamlanmadan etkilenen kesimlerde inşaat çalışmalarına başlanmaması öngörülüyor.
ÇAYIROVA’DA İNŞAATIN ÇEVRESEL ETKİLERİ DE İNCELENDİ
Raporda Çayırova, demiryolu inşaatı sırasında hava kalitesi açısından dikkat edilmesi gereken bölgeler arasında gösteriliyor.
Özellikle hafriyat ve inşaat faaliyetleri nedeniyle oluşabilecek toz emisyonlarının kontrol altına alınması ve hava kalitesinin izlenmesi planlanıyor.
Ayrıca Çayırova ve Gebze'nin sanayi geçmişi nedeniyle, inşaat öncesinde mevcut toprak kirliliğine yönelik incelemelerin yapılması gerektiği belirtiliyor.
PROJENİN 2032 YILINDA TAMAMLANMASI HEDEFLENİYOR
Dört ayrı yapım kesimi halinde planlanan İstanbul Kuzey Demiryolu Geçiş Projesi'nin uygulama süresinin yaklaşık 6 ila 7 yıl olması bekleniyor.
Demiryolunun 2032 yılının ortalarında hizmete alınması hedeflenirken, bu takvimin gerekli onaylara, ayrıntılı tasarım çalışmalarına ve inşaat sürecindeki ilerlemeye bağlı olduğu ifade ediliyor.
Gebze ve Çayırova'da hangi taşınmazların kamulaştırmadan etkileneceği ise ayrıntılı proje tasarımlarının ve arazi edinimi çalışmalarının tamamlanmasıyla netleşecek.
