Bugün Kocaeli’nin önemli sanayi ve ticaret merkezlerinden biri olan Gebze, İstanbul’a yakınlığı nedeniyle sık sık komşu kentle birlikte anılıyor. Peki, Gebze geçmişte İstanbul’a mı bağlıydı? İstanbul’dan ne zaman ayrıldı ve Kocaeli’ye hangi yıl bağlandı?
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin resmî tarihçesine göre Gebze, 1888 yılında İstanbul’a bağlandı; 1924 yılında yapılan idari düzenlemelerle Kocaeli’ye geçti. Böylece ilçenin Kocaeli’ye bağlanmasının üzerinden, 2026 itibarıyla 102 yıl geçmiş oldu.
GEBZE’NİN İSTANBUL’A BAĞLI OLDUĞU DÖNEM
Gebze’nin İstanbul’la ilişkisi yalnızca coğrafi yakınlıktan kaynaklanmıyor. İlçenin geçmişinde İstanbul’a bağlı olduğu dönemler de bulunuyor.
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin yayımladığı bilgiler, 1888 yılını İstanbul’a bağlanma tarihi olarak gösteriyor. Gebze Kaymakamlığı’nın tarihçesinde ise ilçenin Osmanlı döneminde farklı zamanlarda İstanbul’a ve Kocaeli’ye bağlı bir kaza olduğu anlatılıyor. Dolayısıyla Gebze’nin idari geçmişi, tek bir bağlılık üzerinden ilerlemiyor.
CUMHURİYET DÖNEMİNDE NE DEĞİŞTİ?
Gebze’nin bugünkü il bağlantısını kazandığı dönem, Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanıyor. Büyükşehir Belediyesi’nin tarihçesine göre 1924 yılında yapılan düzenlemeler sonucunda Gebze, merkezi İzmit olan Kocaeli’ye bağlandı.
Gebze Kaymakamlığı ve Gebze Belediyesi de bu değişimi Cumhuriyet’in ilanından sonraki döneme yerleştiriyor. İncelenen resmî yerel kaynaklar birlikte değerlendirildiğinde, İstanbul’dan ayrılarak Kocaeli’ye bağlanma süreci için öne çıkan yıl 1924 oluyor.
BELEDİYENİN KURULUŞU İLE İL BAĞLANTISI AYNI MI?
Gebze’nin tarihinde dikkat çeken bir başka tarih ise 1907. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin aktardığı bilgiye göre ilçede belediye teşkilatı bu yıl kuruldu.
Bu nedenle belediyenin kuruluşuyla Kocaeli’ye bağlanma tarihini birbirinden ayırmak gerekiyor. Gebze’de belediye teşkilatı 1907’de kurulurken, Kocaeli’ye bağlanma 1924’te gerçekleşti.
İSTANBUL’LA İLİŞKİSİ NASIL DEVAM ETTİ?
İdari sınırın değişmesi, Gebze’nin İstanbul’la bağını koparmadı. Gebze Belediyesi’nin ilçeyi tanıtan sayfasında, İstanbul’a yakınlığın iki yerleşim arasındaki ticari ve sosyal ilişkileri geliştirdiği belirtiliyor.
Gebze’nin neden hâlâ İstanbul’la birlikte anıldığını anlamak için bu ayrım önem taşıyor: İlçe idari olarak Kocaeli’ye bağlı olsa da İstanbul’la ekonomik ve sosyal ilişkilerini sürdürüyor.
