Yılın ilk yarısına ait enflasyon rakamlarının netleşmesiyle milyonlarca vatandaşın beklediği maaş artış oranları belli oldu. En düşük emekli aylığı 23 bin 552 liraya çıkarken memur taban aylığı 70 bin 224 liraya ulaştı. Yeni tabloya göre SSK ve Bağ-Kur emeklileri yüzde 17,76 oranında zam alırken memur emeklilerindeki artış yüzde 13,52'de kaldı. Piyasaları yorumlayan ekonomist Muhammet Bayram, yüzde birin altına inen haziran ayı enflasyonuyla birlikte ekonomideki dezenflasyon sürecinin kendini göstermeye başladığını bildirdi.
BÜYÜKŞEHİRLERDE GEÇİNMEK İMKANSIZLAŞIYOR
Uzman isim işçi ile memur emeklisi arasında 10 bin lirayı aşan taban aylık farkını eleştirdi. Şehir merkezlerindeki kira artışlarının yüzde 45 seviyelerine ulaştığını hatırlatan Bayram, maaşlara yapılan yüzde 20'nin altındaki zammın derin bir geçim sıkıntısı yaratacağını vurguladı.
Bayram maaş düzenlemelerinin yapısal sorunlarına şu sözlerle değindi:
"Aslında bu diğer yüksek maaş alanları içinde adaletsizlik ya. 23.552 lerinin çok ya da düşük olduğunu konuşmuyorum ama en düşük emekli maaşını daha fazla artırırsanız e yukarıdakiler yüzde 17.76 aldı. Yani 30.000 TL maaş alan yüzde 17'lik maaş zammı aldı. En düşük emekli maaş alanlar da bu kadar aynı oranda zam maaş alacak. Yani bu kişilerimiz işte tarımda çalışan işçilerimiz daha düşük prim sayısı prim gün sayısı ödeyen işçilerimiz, çalışanlarımız, vatandaşlarımız, emeklilerimiz bunlar daha az prim ödediği için daha az maaş alıyor. Devlet maaşları düşük kalmasın diye bunu tamamlıyor. Durum bundan ibaret. Gönül ister ki en düşük emekli maaşı şu anda 30.000 TL olsun. En az biri işte yarısını, biraz da yarısından fazlasını burada kirasına versin ve emeklilerimiz hayatının geri kalanı refah ve e sükut içinde yaşasın. Ama tabii büyük şehirlerde yaşamak gerçekten zor."
Emeklilerin barınma krizine kalıcı çözümler üretilmesi gerektiğini savunan ekonomist, ilk etapta devlet destekli kira sübvansiyonları ile vergi indirimlerinin devreye alınmasını önerdi. Uzman isim büyükşehirlerden Anadolu'ya dönüşü hızlandıracak teşviklerin tasarlanmasını istedi.
Uygulanacak teşviklerin zorunluluk barındıramayacağını aktaran Bayram, "Emekliler tabii yani biz kimseye İstanbul’da, Ankara’da, İzmir’de, Büyükşehir’de yaşamayın. Köyünüze kendinize dönün diyemeyiz ama… 23.552 lirayla en düşük emekli maaşı alan bir kişinin geçinmesi neredeyse imkansız." ifadelerini kullandı.
GIDA FİYATLARINDAKİ MAKAS ENFLASYONU KATI TUTUYOR
Enflasyonla mücadelenin yalnızca yüksek faiz politikasıyla başarıya ulaşamayacağını aktaran analist, denetimsizliğin piyasadaki krizi beslediğini savundu. Temmuz ve ağustos aylarında tarım ürünlerindeki bolluğun enflasyonu aşağı çekmesini bekleyen Bayram, tarladaki üretici ile tezgâhtaki tüketici arasındaki devasa fiyat uçurumuna işaret etti.
Bayram tarım sektöründeki fiyatlama sorununu şu cümlelerle anlattı:
“Bir meyvede üretici emin olun kirazı 1 liranın altına satan üretici var. 1 liranın altına satıp da nasıl büyük şehirlerde 70 lira, 80 lira yerine göre 100 lira olabiliyor işte biz bu sorunu gidermedikçe maalesef enflasyon yüzde 30’lara katı kalacak.”
Gıda pazarındaki ahlaki bozulmanın ve fahiş kâr marjlarının sistemi kilitlediğini belirten uzman, sahada kayyum benzeri sert denetim mekanizmalarının işletilmesini önerdi. Ekonomist Muhammet Bayram yayın sonuna doğru NATO Zirvesinin olası yansımalarını değerlendirdi. Savunma sanayisi üzerinden Türkiye'ye sunulacak ekonomik fırsatların ve ülkeye girecek sıcak para akışının doğru projelere yönlendirilmesi gerektiğini bildirdi.
