Hükümetin dar gelirli haneleri koruma amacıyla başlattığı yeni sosyal yardım modeli, geçim derdi çeken milyonların bir numaralı gündem maddesi haline geldi. Hane gelirini belirli bir taban seviyeye tamamlamayı hedefleyen düzenleme, özellikle dul ve yetim aylığı alanlar ile çocuklu aileler tarafından yakından takip ediliyor. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla yürütülen parçalı destek yapısını tek bir çatı altında birleştiren sistemin kapsamını SGK Uzmanı İsa Karakaş kamuoyuna duyurdu. Açıklamaların ardından vatandaşlar internet üzerinde gelir tamamlayıcı aile destek sistemi ne zaman başlayacak, e-Devlet vatandaşlık maaşı başvurusu nereden yapılır ve gelir sınırı kaç TL oldu aramalarını yoğunlaştırdı.
GELİR TAMAMLAYICI AİLE DESTEK SİSTEMİ NEDİR VE KİMLERİ KAPSIYOR?
Sosyal yardımlarda yeni bir dönemin kapısını aralayan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hanenin toplam kazancını belirlenen temel eşik rakamına eşitleyen bütünleşik bir model sunuyor. SGK Uzmanı İsa Karakaş, sistemdeki temel kriterin halihazırda 23.552 TL olan en düşük emekli maaşı seviyesi olduğunu belirtti. Yılbaşından sonra bu tutarın en az yüzde 10'luk bir artışla yaklaşık 25.900 TL bandına çıkması bekleniyor. Dolayısıyla 1 Ocak tarihinden itibaren toplam geliri bu eşiğin altında kalan tüm haneler sistemin kapsamına giriyor.
Kendi sigortalılığından ötürü halihazırda taban tutar olan 23.552 TL emekli maaşı alan vatandaşlar, kriter seviyesine zaten ulaştıkları için bu destekten doğrudan faydalanamıyor. Düzenlemenin asıl merkezinde ise hisseli oranlar nedeniyle çok düşük maaş alan dul ve yetimler yer alıyor. Haneye 6.000 TL, 8.000 TL veya 12.000 TL gibi tutarlarda giren dul ve yetim maaşları, devlet katkısıyla taban tutara tamamlanıyor. Böylece hane geliri doğrudan belirlenen alt sınıra ulaşıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI BAŞVURU ŞARTLARI NELER VE BAŞVURU NEREDEN YAPILACAK?
Yeni destek modelinde vatandaşları yorucu bir bürokrasi beklemiyor. Başvurular doğrudan e-Devlet kapısı üzerinden ya da Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla zahmetsizce alınıyor. Vatandaşların kurumlara giderek tapu veya gelir durumuna ilişkin fiziki evrak toplamasına gerek kalmıyor. Devlet, kendi veri tabanında yer alan SGK kayıtları, tapu bilgileri ve banka hesap hareketleri üzerinden incelemeyi doğrudan yürütüyor.
Sistem dinamik bir takip yapısıyla işliyor. Hanenin geliri herhangi bir sebeple taban tutarı aştığı anda ödemeler otomatik kesiliyor. Fazladan ya da haksız alınan ödemeler yersiz ödeme kapsamında geri tahsil ediliyor. Bunun yanı sıra hak sahiplerinin daha önce bağlanan doğum, çocuk ya da eşi vefat eden kadınlara verilen diğer sosyal yardımları da kesilmeden devam ediyor.
BÖLGESEL FARKLAR VE ÇOCUK SAYISI ÖDEMELERİ NASIL ETKİLEYECEK?
Yeni sistemde standart bir ödeme planı yerine hanenin gerçek yaşam koşulları gözetiliyor. Büyükşehirlerdeki yüksek kira giderleri ile Doğu Anadolu'daki sert kış koşullarının getirdiği ısınma faturaları destek hesabına dahil ediliyor. Örneğin Erzurum'daki bir hanenin yakıt gideriyle Akdeniz'deki bir hanenin masrafı aynı tutulmuyor.
Ayrıca çocuk sayısı desteğin miktarını doğrudan belirliyor. Bekar bir birey ile çok çocuklu geniş ailelerin temel harcama kalemleri farklı olduğu için kalabalık hanelere daha yüksek tutarlarda katkı sağlanıyor. Uzmanlar, büyükşehirlerdeki 40-45 bin liralık ortalama kira seviyeleri karşısında 23.552 liralık taban eşiğin ilerleyen dönemde asgari ücret seviyesine yükseltilmesinin ihtiyaç haline geleceğini ifade ediyor.
