Kocaeli'nin Derince ilçesi, yalnızca limanı ve bugünkü sanayi faaliyetleriyle değil, Cumhuriyet'in ilk yıllarına uzanan üretim geçmişiyle de dikkat çekiyor. Derince'nin gelişiminde liman işletmeciliği, demiryolu taşımacılığı, fabrikalar ve sanayi tesisleri belirleyici rol oynadı.
Derince Belediyesi'nin tarihçe kayıtları ve Kocaeli Ansiklopedisi'nde yer alan bilgilere göre, özellikle 1930'lu yıllarda kurulan tesisler ilçenin ekonomik ve sosyal yapısını değiştirdi. 1950'li yıllarda Petrol Ofisi ve un fabrikasının sağladığı istihdam, sonraki yıllarda ise sanayileşmenin hızlanması Derince'ye göçü artırdı.
DERİNCE'NİN SANAYİLEŞME HİKÂYESİ LİMANLA BAŞLADI
Derince'nin sanayi tarihinin temelinde, Osmanlı döneminde inşa edilen liman bulunuyor.
Kocaeli Valiliği'nin tarihçe bilgilerine göre, 1890 yılında İzmit Körfezi'nde liman kurulabilecek uygun bir alan aranırken bugünkü Derince Limanı'nın bulunduğu bölge seçildi. Kıyının derinliği nedeniyle bölge zamanla Derince adıyla anılmaya başlandı.1904 yılında faaliyete geçen liman, yalnızca yük taşımacılığına hizmet etmedi. İnşaatında ve işletmesinde çalışan insanların çevrede evler kurmasıyla yeni yerleşim alanlarının oluşmasına da katkı sağladı.
Böylece Derince'nin büyüme süreci, liman faaliyetleri ve ulaşım olanaklarıyla doğrudan bağlantılı olarak gelişti.
DERİNCE TRAVERS FABRİKASI 1931 YILINDA AÇILDI
Derince'nin sanayi geçmişindeki en dikkat çekici tesislerden biri Derince Travers Fabrikası oldu.Kocaeli Ansiklopedisi'nde yer alan bilgilere göre fabrikanın inşaatına 1930 yılında başlandı. Tesis, 1931 yılında tamamlanarak hizmete açıldı.
Demiryolu altyapısında kullanılan traverslerle bağlantılı üretim faaliyetleri için kurulan fabrika, Cumhuriyet'in ilk dönemlerindeki sanayileşme çalışmalarının Derince'deki önemli örneklerinden biri olarak öne çıktı.Fabrikanın kurulması ve işletilmesi amacıyla yurt dışından uzmanlar getirildi. Ayrıca tesiste çalışacak işçi ve diğer personelin istihdam edilmesi, Derince'nin nüfus ve yerleşim yapısına katkı sağladı.Fabrika sınırları içerisinde mühendisler ve işçiler için çeşitli binalar da inşa edildi. Böylece tesis, yalnızca bir üretim alanı değil, çevresinde yeni bir yaşam düzeninin geliştiği sanayi merkezi haline geldi.
DERİNCE LİMANI'NDA SİLOLAR VE ELEKTRİK SANTRALİ KURULDU
Derince'nin eski sanayi yapıları arasında liman çevresindeki silolar ve elektrik santrali de bulunuyor.Kocaeli Ansiklopedisi'ne göre, Devlet Demiryolları tarafından daha önce inşa edilen bazı ambarlar, uzmanlar tarafından limanın ihtiyaçlarına uygun silolara dönüştürüldü.
Bu dönemde gerçekleştirilen bir diğer önemli yatırım ise Derince Elektrik Santrali oldu.Limanın ve çevresindeki tesislerin elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan santral, bölgenin sanayi altyapısının gelişmesinde rol oynadı.
1960'LI YILLARDAN SONRA FABRİKALAR GÖÇÜ HIZLANDIRDI
Derince'de sanayileşmenin etkileri özellikle 1960'lı yıllardan itibaren belirginleşti.Derince Belediyesi'nin resmî tarihçesine göre, bölgede art arda açılan fabrikalar yeni iş gücü ihtiyacı oluşturdu. Sanayi hareketliliği 1980'li yıllara gelindiğinde daha da hızlandı.
Bu süreçte Trabzon, Rize, Gümüşhane, Erzurum, Kars, Ağrı ve Çankırı başta olmak üzere Türkiye'nin farklı illerinden Derince'ye göçler yaşandı.Artan nüfusla birlikte yeni mahalleler oluştu, konut alanları genişledi ve ilçenin sosyal yapısı değişti.
DERİNCE'NİN SANAYİ TARİHİ BUGÜN DE ÖNEMİNİ KORUYOR
Derince'nin geçmişindeki Travers Fabrikası, eski Petrol Ofisi tesisleri, un fabrikası, liman siloları ve elektrik santrali, ilçenin ekonomik gelişiminde önemli rol oynadı.
Bir zamanlar liman çevresinde oluşan küçük yerleşim, sanayinin büyümesiyle birlikte Kocaeli'nin önemli ilçelerinden birine dönüştü.
