Kocaeli’nin önde gelen sağlık kuruluşlarından Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde görevli Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Damla Köksalan, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında diyabetin türleri, risk faktörleri ve erken teşhisin önemi hakkında kapsamlı bilgilendirmede bulundu.
Diyabetin, insülin hormonunun yetersiz üretimi veya vücutta etkin kullanılamaması nedeniyle kan şekerinin yükselmesiyle seyreden kronik bir rahatsızlık olduğunu ifade eden Dr. Köksalan, Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun 2025 verilerine dikkat çekti. Küresel ölçekte yaklaşık 589 milyon yetişkinin bu hastalıkla mücadele ettiğini ve büyük bir kesimin durumundan habersiz olduğunu belirten Köksalan, Türkiye’de ise diyabetli yetişkin sayısının yaklaşık 10 milyona ulaştığının tahmin edildiğini kaydetti.
Çocuklarda Belirtilere, Yetişkinlerde Gizli Seyre Dikkat
Diyabetin Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabeti olmak üzere üç ana grupta incelendiğini aktaran Dr. Damla Köksalan, her iki ana türün taşıdığı kritik risklere değindi:
Tip 1 Diyabet: Bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten hücrelere saldırmasıyla oluşuyor. Genellikle çocukluk ve gençlik çağlarında görülse de her yaşta ortaya çıkabiliyor. Çocuklarda aşırı su tüketimi, sık idrara çıkma ve iştaha rağmen kilo kaybı gibi işaretlerin vakit kaybetmeden ciddiye alınması gerekiyor.
Tip 2 Diyabet: Tüm diyabet vakalarının yüzde 90’ından fazlasını oluşturuyor. İnsülin direnci ve üretim yetersizliğine bağlı gelişen bu türde; fazla kilo, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme ve genetik yatkınlık başrolü oynuyor. Çoğu zaman sinsi ilerleyen hastalık, bazı bireylerde ancak organ hasarı geliştikten sonra teşhis edilebiliyor.
Kontrol altında tutulmayan diyabetin kalp krizi, inme, böbrek yetmezliği, görme kaybı ve diyabetik ayak gibi ağır tablolara yol açabildiği uyarısında bulunuldu.
Haftada En Az 150 Dakika Egzersiz ve Kan Şekeri Takibi Önerisi
Tip 2 diyabetin önlenebilir ve kontrol altına alınabilir bir hastalık olduğuna vurgu yapan Dr. Köksalan, korunma ve erken teşhis için şu adımların altını çizdi:
Sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlığı edinilmeli, ideal vücut ağırlığı korunmalı.
Düzenli fiziksel aktivite kapsamında haftada en az 150 dakika egzersiz yapılmalı.
Risk grubundaki bireyler düzenli sağlık taramalarını aksatmamalı; açlık kan şekeri 100-125 mg/dL aralığında ölçülen vatandaşlar değerlendirme ve takip için mutlaka aile hekimlerine başvurmalı.
"Erken Tanı Hayat Kurtarır"
Toplumsal farkındalığın hastalığa bağlı komplikasyonları engellemedeki en güçlü araç olduğunu belirten Dr. Damla Köksalan, açıklamasını şu çağrıyla tamamladı:
"Diyabeti erken fark etmek, hastalığa bağlı gelişebilecek komplikasyonları önlemenin ve sağlıklı bir yaşam sürdürmenin en etkili yollarından biridir. Unutmayalım; erken tanı hayat kurtarır. Sağlık Bakanlığımızın bu yılki çağrısını hatırlatarak tüm vatandaşlarımızı diyabet konusunda bilinçli olmaya davet ediyoruz: Diyabeti Erken Fark Et, Hemen Harekete Geç!"
