Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen Deprem Erken Uyarı Sistemi, Marmara'da meydana gelen son depremle birlikte önemli bir test sürecinden geçti. Tekirdağ’ın Marmaraereğlisi açıklarında 2 Ekim’de gerçekleşen 5 büyüklüğündeki depremde, sistem ilk uyarıyı 8,4 saniyede üretti. Bu süre, sarsıntı hissedilmeden önce güvenli bir alana ulaşmak için kritik bir zaman penceresi anlamına geliyor. Yapılan açıklamalara göre sistemin gerçek zamanlı tepkisi, erken uyarı teknolojilerinde yeni bir seviyeye geçildiğini gösteriyor.
Deprem uyarısı 8,4 saniyede geldi
2 Ekim'de Marmara Denizi'nde yaşanan deprem, Kandilli'nin erken uyarı sistemini test etmek için eşsiz bir fırsat sundu. Depremin ardından geçen sadece 8,4 saniyede sistem ilk uyarı sinyalini oluşturdu. Bu sürecin ilk 5 saniyesi, sismik dalgaların karadaki istasyonlara ulaşma süresiydi. Kalan 3,4 saniyelik bölümde ise yazılım, gelen verileri analiz ederek depremin büyüklüğü ve konumunu belirledi ve uyarıyı gönderdi.
Bu hız, depremin etkisinin hissedilmesinden önce insanlara harekete geçme imkânı tanıyor. Uyarıların birkaç saniye bile önce ulaşması, asansörden çıkmak, gazı kapatmak ya da güvenli bir bölgeye geçmek için büyük fark yaratabilir.
Veri iletiminde 0,2 saniyeye inen gecikme
Erken uyarı sistemlerinin başarısında sadece yazılımın değil, altyapının da önemi büyük. Kandilli Rasathanesi, Marmara’daki istasyonların veri iletim altyapısını tamamen yenileyerek gecikme süresini 0,2 saniyeye kadar düşürdü. Bu sayede sismik veriler neredeyse anlık olarak merkeze ulaştırılıyor.
Yeni geliştirilen özel yazılımlar, bu verileri analiz ederek hem depremin kaynağını hem de büyüklüğünü saniyeler içinde belirliyor. Böylece sistem, daha isabetli ve hızlı uyarılar verebiliyor. Yetkililer, altyapının bu şekilde yenilenmesinin, sadece Marmara değil tüm Türkiye için hayati önem taşıdığını vurguluyor.
2 bin 500 test cihazında çalışıyor, yaygınlaştırma hedefleniyor
Kandilli’nin geliştirdiği sistem şu anda iOS tabanlı mobil uygulama ile yaklaşık 2 bin 500 test cihazında aktif olarak deneniyor. Bu cihazlar üzerinden elde edilen verilerle sistemin gerçek depremler karşısındaki performansı değerlendiriliyor.
Ancak hedef daha büyük. KRDAE, Android versiyonunun da geliştirilmesi, Türkiye genelinde düşük gecikmeli yeni istasyonların kurulması ve erken uyarıların aynı anda binlerce kullanıcıya iletilebilmesini sağlayacak yeni yazılım altyapıları üzerinde çalışıyor. Bu çalışmalar tamamlandığında Türkiye'nin deprem erken uyarı kapasitesinde ciddi bir artış bekleniyor.
Sındırgı depreminde 37 saniye önceden uyardı
Kandilli'nin sistemi sadece Marmara'daki depremde değil, Balıkesir'in Sındırgı ilçesinde 27 Ekim'de yaşanan 6,1 büyüklüğündeki depremde de başarıyla test edildi. Kandilli Rasathanesi Müdürü Prof. Dr. Nurcan Meral Özel’in verdiği bilgiye göre, sistem İstanbul'da sarsıntı hissedilmeden tam 37 saniye önce uyarı verdi. Bu süre, olası bir büyük depremde binlerce insanın hayatını kurtarabilecek kadar önemli.
