İnsanlar haklı olarak vatandaşlık maaşı kimlere verilecek, başvuru şartları neler ve maaşlar ne zaman yatacak diye sormaya başladı. İşte konuya dair tüm merak edilen o soruların yanıtları...
Herkes Ankara'dan çıkacak yeni ekonomi paketlerine odaklanmışken, vatandaşlık maaşı detayları yavaş yavaş gün yüzüne çıkıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen proje, alışılmış sosyal yardımların çok ötesinde bir vizyon taşıyor. Sadece işsiz olanları değil, evine düşük maaş giren asgari ücretlileri ve emeklileri de koruma altına alan dev bir kalkan geliyor. Pilot bölgelerde başlayıp tüm yurt geneline yayılacak bu sistemde, her şehrin kendi ekonomik dinamiklerine göre farklı ödeme tabloları çıkacak. Hal böyle olunca "Vatandaşlık maaşı başvuru ekranı açıldı mı?", "GETAD nedir?" ve "Kimler vatandaşlık maaşı alabilir?" şeklindeki aramalar adeta rekor kırdı.
VATANDAŞLIK MAAŞI (GETAD) NEDİR, KİMLERE VERİLECEK?
Devletin yeni sosyal politika hamlesi olan GETAD, eve giren toplam paranın geçim sınırının altında kalması durumunda aradaki farkı kapatmayı amaçlıyor. Bu sistemi eski yardımlardan ayıran çok net bir çizgi var. Hanede sigortalı çalışan biri olsa bile destek anında kesilmiyor. Şöyle düşünün; evde sadece bir kişi asgari ücret alıyor ama aile nüfusu çok kalabalık. Kişi başına düşen para iyice azaldığı için o hane doğrudan yardım kapsamına alınıyor. İçinde engelli, bakıma muhtaç yaşlı bulunan veya çok çocuklu aileler sistemin en önemli önceliği. Temel hedef, yoksulluk sınırının altında tek bir ailenin bile kalmaması.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK, HANGİ İLLERDE OLACAK?
Uygulamanın sahaya ineceği tarih de ufukta belirdi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın Meclis kürsüsünden verdiği bilgiye göre, pilot uygulama 2026 yılı içinde önceden seçilen birkaç ilde start alacak. Bu ilk aşamada sistemin aksayan yönleri anında tespit edilecek ve bölge halkı üzerindeki ekonomik etkiler ölçülecek. Eksikler giderildikten sonra ise 2027 yılında vatandaşlık maaşının 81 ilin tamamında devreye girmesi planlanıyor. Kesin başvuru takvimi bütçe dengeleri gözetilerek daha sonra resmi makamlarca duyurulacak.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE KADAR OLACAK? HESAPLAMA NASIL YAPILACAK?
Şu an için herkese eşit yatacak sabit bir maaş rakamı yok. GETAD sisteminin kalbinde bölgesel adalet yatıyor. İstanbul'daki ev kirası ve pazar masrafı ile küçük bir Anadolu kasabasındaki yaşam maliyeti bir değil. Bu gerçeği göz önüne alan hükümet, her il için ayrı bir "gelir eşiği" çizecek. Örneğin oturduğunuz şehirde devlet gelir eşiğini 25 bin lira olarak hesapladı. Sizin hanenize giren toplam para ise 20 bin lirada kaldı. İşte devlet aradaki o 5 bin liralık açığı, her ay vatandaşlık maaşı olarak direkt hesabınıza gönderecek.
VATANDAŞLIK MAAŞI BAŞVURUSU NASIL YAPILACAK? E-DEVLET EKRANI AÇILDI MI?
Bu dev projenin dijital altyapı işleri hızla sürüyor. Sistem tam kapasiteyle çalışmaya başladığında, saatlerce sıra beklemeden veya evrak toplamadan tüm başvurular e-Devlet kapısı üzerinden saniyeler içinde yapılabilecek. Onay sürecinde ailenin mali yapısı, evdeki kişi sayısı ve harcamalar çapraz sorgularla kontrol edilecek. Yetkililer bu modeli kurgularken çok hassas bir terazi kurdu. Yardımlar vatandaşı tembelliğe itmeyecek, istihdamdan koparmayacak şekilde ayarlandı. Yani amaç insanları hazıra alıştırmak değil, geçim sıkıntısı çeken aileyi tam da ihtiyacı olduğu anda destekleyerek ayağa kaldırmak.