İstanbul’un en önemli tarihi merkezlerinden Sultanahmet’te, yıllardır metruk halde bulunan Arasta Hamamı için restorasyon süreci resmen başlıyor. 1609 yılında, Mimar Sedefkar Mehmet Ağa’nın öncülüğünde Sultanahmet Külliyesi bünyesinde inşa edilen tarihi hamam, Fatih Belediyesi’nin çalışmalarıyla yeniden ayağa kaldırılacak. Yangınlar, depremler ve çevresindeki yapılaşma nedeniyle büyük ölçüde tahrip olan Arasta Hamamı, restorasyonun ardından klasik anlamda bir hamam olarak değil, sergi ve müze alanı olarak hizmet verecek. Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan’ın verdiği bilgilere göre yapı, bir yıl içinde tamamlanarak hem İstanbulluların hem de yerli ve yabancı ziyaretçilerin kullanımına açılacak.
16. Yüzyıldan Günümüze Ulaşan Sessiz Bir Tanık
Arasta Hamamı, Osmanlı klasik mimarisinin önemli isimlerinden Mimar Sedefkar Mehmet Ağa tarafından Sultanahmet Külliyesi’nin bir parçası olarak inşa edildi. Uzun yıllar boyunca bölgenin sosyal yaşamında önemli bir yere sahip olan yapı, geçirdiği yangınlar ve özellikle 1894 İstanbul depremi sonrasında ağır hasar aldı. Depremle birlikte hamamın soyunmalık bölümünün tamamen yok olması, yapının kaderini belirleyen en önemli kırılma noktalarından biri oldu.
Zaman içinde çevresine yapılan yeni binalar arasında adeta unutulan Arasta Hamamı, uzun yıllar moloz yığını halinde kaldı. Tarihi Arasta Pazarı’nın hemen yanında, Sultanahmet Camii’nin bütünleyici unsurlarından biri olmasına rağmen kullanılamaz durumda olması, hem uzmanların hem de yerel yönetimin dikkatini çekti.
Restorasyon Projesi Onaylandı, Çalışmalar Başlıyor
Fatih Belediyesi, tarihi yapının özgün dokusunu koruyarak yeniden işlevlendirilmesi amacıyla kapsamlı bir proje hazırladı. Arasta Hamamı için hazırlanan rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri, koruma kurulu tarafından onaylandı. Böylece uzun süredir beklenen restorasyon sürecinin önü açılmış oldu.
Projede, yapının mevcut durumuna uygun bir kullanım modeli benimsendi. Hamamın birçok bölümünün günümüze ulaşmamış olması nedeniyle, klasik anlamda bir hamam olarak yeniden işlevlendirilmesinden vazgeçildi. Bunun yerine, ağır teknik donanımlar gerektirmeyen bir “sergi mekanı ve müze” konsepti tercih edildi. Müze kurgusunda, Türk hamam kültürünü anlatan bir içerik oluşturulması planlanıyor.
Arasta Hamamı Sergi ve Müze Olarak Hizmet Verecek
Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan, Arasta Hamamı’nın turizmin tam merkezinde yer aldığına dikkat çekerek, yapının yeni işlevinin bölgeye önemli bir değer katacağını ifade etti. Turan, hamamın Arasta Pazarı’nın girişinde konumlandığını hatırlatarak, bu alanın hem İstanbullular hem de turistler için cazip bir durak haline geleceğini söyledi.
Restorasyonun ardından yapı, çağdaş müzecilik anlayışıyla düzenlenecek. Ziyaretçiler, Türk hamam kültürünün tarihsel gelişimini bu mekânda yakından tanıma imkânı bulacak. Aynı zamanda dönemsel sergilerle yapının yaşayan bir kültür alanı olarak kullanılması hedefleniyor.
Kadınların El Emeği Ürünleri Bu Mekânda Sergilenecek
Arasta Hamamı’nın yeni işlevlerinden biri de kadın emeğini destekleyen bir merkez olması olacak. Başkan Turan’ın verdiği bilgilere göre, Fatih Belediyesi’nin “Karınca” projesi kapsamında kadınlar tarafından üretilen el emeği ürünler bu mekânda sergilenecek ve satışa sunulacak.
Porselen, deri, kumaş ve farklı alanlarda üretilen tamamen el yapımı ürünlerin yer alacağı bu alanda, satıştan elde edilen gelirin tamamı üretici kadınlara aktarılacak. Böylece Arasta Hamamı, yalnızca bir müze ve sergi alanı değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik açıdan da anlamlı bir buluşma noktası haline gelecek.
“Bir Yıl İçinde Kapılarını Açacak”
Restorasyon sürecinin takvimine ilişkin bilgi veren Başkan Turan, ihale sürecinin tamamlandığını ve çalışmaların başladığını belirtti. Uzun yıllardır koruma kurulu onayını bekleyen projelerin artık hayata geçtiğini söyleyen Turan, “Tahmin ediyorum bir yıl içerisinde, yani önümüzdeki sene bu zamanlarda çok güzel bir mekan olarak burayı açmış olacağız” dedi.
Turan, Arasta Hamamı’nın Mimar Sedefkar Mehmet Ağa’nın eseri olmasının da yapıyı ayrıcalıklı kıldığını vurguladı. Bu yönüyle hamamın, Sultanahmet silüeti içinde hak ettiği yeri yeniden alacağını ifade etti.
Fatih’te Kültürel Miras Seferberliği
Fatih Belediyesi’nin son yıllarda yürüttüğü kültürel miras çalışmaları, Arasta Hamamı ile sınırlı değil. Başkan Turan, ilçede 140’a yakın tarihi çeşmenin yeniden ihya edildiğini, birçok sıbyan mektebi ve medresenin ayağa kaldırıldığını hatırlattı. Yok olmuş bazı camiler için de restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmalarının sürdüğünü dile getirdi.
Fatih’in, Türkiye’deki kültürel mirasın yaklaşık yüzde 40’ına ev sahipliği yaptığını vurgulayan Turan, bu sorumluluğun bilinciyle küçük ya da büyük ayrımı yapmadan tüm eserleri geleceğe taşımayı hedeflediklerini söyledi. Arasta Hamamı’nın da bu uzun soluklu ihya sürecinin önemli halkalarından biri olduğu ifade ediliyor.
