CHP Kocaeli Milletvekili Prof. Dr. Mühip Kanko, sağlıkta uluslararası ilaç firmalarının etkisi ve lobicilik faaliyetlerini mercek altına almak amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na araştırma önergesi sundu. Önergede, sağlık sektörünün yalnızca kamu hizmeti değil, aynı zamanda insan hayatı, ulusal güvenlik ve kamu bütçesi açısından stratejik bir alan olduğu vurgulandı. Kanko, dijitalleşme ve yapay zekâ uygulamalarının sağlık alanında giderek önem kazandığını, teşhis ve tedavi süreçlerinin algoritmalar üzerinden şekillendiğini belirtti.
Küresel ilaç firmalarına dikkat çekildi
Önergede, başta Pfizer, Novo Nordisk, AstraZeneca, Bayer ve Roche gibi çok uluslu şirketlerin Türkiye’deki faaliyetlerinin incelenmesi gerektiği ifade edildi. Sağlık Bakanlığı ve SGK nezdinde yürütülen lobi faaliyetleri, geri ödeme ve ruhsat süreçlerindeki çıkar ilişkileri ile dijital sağlık ve yapay zekâ projelerindeki etkileri araştırma kapsamına alındı.
Kanko, sağlık verilerinin stratejik öneme sahip olduğunu vurgulayarak, yapay zekâ sistemlerini geliştiren aktörlerin sağlık karar mekanizmalarını dolaylı biçimde etkileyebileceğine dikkat çekti. Küresel şirketlerin alanın kontrolünü ele geçirmesi durumunda kamu yararı ile ticari çıkarlar arasındaki sınırın belirsizleşebileceğini ifade etti.
Yerli ilaç ve Türk bilim insanlarına öncelik çağrısı
Kanko, Cumhurbaşkanı ve Sağlık Bakanı’na çağrıda bulunarak, çok uluslu şirketler yerine yerli üretimin ve milli kapasitenin desteklenmesi gerektiğini belirtti. Eczacıbaşı, Deva Holding, Gen İlaç, Türk İlaç ve Serum, Koçak Farma ve Abdi İbrahim gibi firmaların Ar-Ge ve teknoloji geliştirme kapasitelerinin artırılması gerektiğini vurguladı.
Ayrıca, yurt dışında önemli başarılar elde etmiş Türk bilim insanlarının sağlıkta yapay zekâ ve biyoteknoloji projelerine dahil edilmesi çağrısında bulundu. Araştırma önergesinde; Sağlık Bakanlığı’ndaki yapay zekâ projelerinin ihale ve iş birliği süreçleri, küresel firmaların lobi faaliyetleri, geçmiş rüşvet ve çıkar ilişkileri, bürokrasi ile özel sektör arasındaki bağlantılar, yerli firmaların projelerdeki rolü ve yurt dışındaki Türk bilim insanlarının katkıları detaylı şekilde incelenmesi talep edildi.
Milli teknoloji ile sağlık egemenliği vurgusu
Kanko, insan hayatını doğrudan etkileyen sağlık politikalarının küresel ticari çıkarların etkisine bırakılamayacağını belirterek, milli mühendislik gücüne dayalı bir sağlık sisteminin artık bir tercih değil, zorunluluk olduğunu ifade etti. Önerge, sağlıkta egemenlik ve milli teknoloji politikalarının bütüncül şekilde ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.
