Tapuda satış işlemlerini gerçek piyasa bedeli yerine yalnızca belediye rayiç bedeli üzerinden beyan etmek, artık tarihe karışan tehlikeli bir alışkanlık olarak görülüyor. MEVA (Mekânsal Veri Analizi) adı verilen yapay zeka destekli platform, Kocaeli'deki tapu kayıtlarını, emlak sitelerindeki ilanları, kredi ödemelerini ve ekspertiz raporlarını çapraz olarak sorguluyor. Sistem, gayrimenkulün tahmini emsal değeri ile tapuda belirtilen rakam arasındaki büyük farkları anında tespit ederek, Kocaelili mükelleflere düzeltme veya bilgilendirme yazıları gönderiyor.
Beş Yıllık Sınır ve Vergi Tuzağı
Kocaeli'de tapu harcını düşük ödemek amacıyla girilen bu yol, aslında hem satıcıyı hem de alıcıyı zor durumda bırakan hukuki bir risktir. Bir evi rayiç bedelden alan vatandaş, bu evi beş yıl içinde gerçek değeri üzerinden elden çıkarmak isterse, ortaya çıkan aradaki o fiktif yüksek kârın gelir vergisini ödemekle yükümlü tutuluyor. Taşınmazın iktisap edilmesinden itibaren tam beş yıl geçtiğinde ise, bu gelir vergisi yükümlülüğünden yasal bir istisna olarak muaf olunuyor. Beş yıldan erken satış yapacak olan Kocaelililer için stratejik çözüm; satışı gerçekleştirmeden önce geçmişteki alım işlemini pişmanlık yoluyla güncelleyip tapu bedelini gerçeğe yükseltmektir.
Yasal Süreler ve İtiraz Hakları
Vergi dairesinin ilk uyarı metinlerinde "İzaha Davet" ibaresi yoksa, bu durum cezasız bir düzeltme şansıdır. Kocaeli'deki vatandaşların pişmanlık hükümlerinden faydalanabilmesi için, dilekçeden sonra tahakkuk eden meblağı 15 günlük katı süre içinde mutlaka ödemesi gerekmektedir. Bu şansı tepenlere gönderilen resmi İzaha Davet yazısına 30 gün içerisinde uzlaşma ile dönülmezse, kaçırılan tutar üzerinden yüzde yüz vergi ziyaı cezası ve faiz yansıtılır. Uzlaşma sağlandığında ceza yüzde yirmiye çekilir. Fakat idarenin sadece yapay zeka tahminlerine dayanarak belirlediği yüksek tutarları sırf olayı kapatmak için kabul etmek, ilerideki incelemelerde aleyhe delil oluşturur. Danıştay kararlarına istinaden, devletin banka dekontu gibi maddi deliller olmaksızın sadece ilan veya algoritma verisiyle ceza kesemeyeceği açık olup, haksız cezalara karşı Kocaeli Vergi Mahkemesinde dava açılması mümkündür.
