Anadolu'nun en köklü yerleşim yerlerinden biri olan Kocaeli bölgesi, idari yapısı ve isim değişiklikleriyle zengin bir tarihi geçmişe sahip. İlkçağ'da Bitinya Krallığı ile başlayan, Roma İmparatorluğu'nun başkentliğine kadar yükselen ve Osmanlı döneminde "İzmit" adıyla anılan bölgenin "Kocaeli" adıyla il statüsü kazanması, Cumhuriyet'in ilanından hemen sonra gerçekleşti. Peki, Kocaeli hangi şehirden ayrılarak il oldu? İşte ayrıntılar...
KOCAELİ HANGİ ŞEHİRDEN AYRILARAK İL OLDU?
Kocaeli, günümüzdeki idari sınırlarına ulaşırken doğrudan tek bir şehirden koparak ayrılmadı; doğrudan İzmit merkezli bağımsız bir idari yapının devamı olarak şekillendi. 1888 yılında bağımsız bir kent (mutasarrıflık) ilan edilen İzmit, Osmanlı'nın son dönemlerinde kendi başına bir idari bölge haline geldi. Cumhuriyet'in ilanının ardından, 20 Nisan 1924 tarihinde "Kocaeli" adıyla yeni bir il kuruldu ve İzmit şehri de merkez ilçe olarak doğrudan Kocaeli'ye bağlandı.
KOCAELİ İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Bölgeye adını veren "Kocaeli" ismi, Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemindeki önemli komutanlardan Akçakoca'dan miras kaldı. Yöreyi Osmanlı topraklarına katan fatih Akçakoca'nın anısını yaşatmak amacıyla, bölgeye "Akçakoca'nın yurdu" anlamına gelen "Koca-eli" ismi verildi. Cumhuriyet döneminde il statüsü kazanıldığında da bu tarihi isim resmi olarak benimsendi.
İLKÇAĞ VE ROMA DÖNEMİNDE KOCAELİ'NİN ADI NEYDİ?
Bölgedeki ilk bilinen yerleşim, MÖ 8. yüzyılda Megaralılar tarafından Başiskele mevkiinde kurulan "Astakos" kenti oldu. Daha sonra Bitinya Krallığı'nın egemenliğine giren kent, kurucusu I. Nikomedes'ten ilhamla "Nicomedia" adını aldı. Askeri deha Hannibal’in yaşamına son verdiği kent olarak da bilinen Nicomedia, MS 284 yılında İmparator Diocletian döneminde Roma İmparatorluğu'nun başkenti oldu ve dünyanın dördüncü büyük kenti konumuna yükseldi. Ancak 24 Ağustos 358 tarihinde yaşanan büyük deprem ve ardından çıkan yangınlar kenti adeta yok olma noktasına getirdi.
SELÇUKLU VE OSMANLI DÖNEMİNDE İZMİT'TE NELER YAŞANDI?
Roma'nın ikiye bölünmesiyle Doğu Roma (Bizans) yönetimine geçen Nicomedia, 11. yüzyılda Selçuklular tarafından fethedilerek ilk kez Türk egemenliğine girdi. Haçlı Seferleri sırasında el değiştiren kent, 1337 yılında Orhan Gazi döneminde kesin olarak Osmanlı topraklarına katıldı. Fethin ardından kentin adı önce "İznikmid", zamanla da "İzmid" (İzmit) olarak değişti. Hatta ünlü seyyah Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde Orhan Gazi'nin fethin ardından komutanı Koca Bey'e "İznimdir var git" dediğini, İzmit isminin de bu sözden türediğini kaydetti. Kanuni Sultan Süleyman döneminde ticari anlamda en parlak günlerini yaşayan kent, 19. yüzyılda tren yolunun bölgeye ulaşmasıyla büyük bir ekonomik canlılık yakaladı.
KOCAELİ NE ZAMAN İL OLDU?
Osmanlı'nın son yıllarında, 1918'de İngilizlerin, 1920'de ise Yunanlıların işgaline uğrayan İzmit, 27 Haziran 1921'de yeniden Türk hakimiyetine girdi. Cumhuriyet'in ilanından bir yıl sonra, 20 Nisan 1924 tarihinde alınan kararla Kocaeli ili resmen kuruldu. O tarihten bu yana iş olanakları ve güçlü sanayi altyapısıyla sürekli göç alan Kocaeli, Türkiye'nin ekonomik anlamda en dinamik şehirlerinden biri olarak gelişimini sürdürdü.