Kocaeli'nin kültürel değerleri arasında önemli bir yere sahip olan Kandıra bezi, geleneksel dokumacılığın en dikkat çekici örneklerinden biri olarak biliniyor. Keten bitkisinden elde edilen ipliklerle üretilen bu özel kumaş, geçmişte Kandıra halkının önemli geçim kaynakları arasında yer alıyordu.
Tohumun ekilmesinden dokuma tezgâhında kumaşa dönüştürülmesine kadar uzun ve zahmetli aşamalardan geçen Kandıra bezi, bugün de bölgenin kültürel mirasının önemli simgelerinden biri olmayı sürdürüyor.
KANDIRA BEZİ NEDİR, NASIL YAPILIR?
Kandıra bezi, keten bitkisinden elde edilen liflerin iplik haline getirilmesi ve geleneksel dokuma tezgâhlarında işlenmesiyle üretilen bir kumaş türüdür.
Üretim süreci sonbaharda keten tohumlarının humuslu toprağa ekilmesiyle başlıyor. Mayıs ayında olgunlaşmaya başlayan keten bitkileri, haziran veya temmuz aylarında köklerinden elle sökülerek hasat ediliyor.
Toplanan ketenler deste haline getiriliyor ve sert bir zemine vurularak tohumlarından ayrılıyor.
Ardından lifler, çuvallar içerisinde yaklaşık bir hafta suda bekletiliyor. Bu işlemin ardından güneşte kurutulan ketenler, yıvı taşıyla eziliyor ve mengeneden geçiriliyor.
Son aşamada çıkrık yardımıyla eğrilen lifler ipliğe dönüştürülüyor. Elde edilen iplikler, yörede "düzen" olarak adlandırılan geleneksel dokuma tezgâhlarında işlenerek Kandıra bezine dönüşüyor.
TÜRKİYE'DEKİ KETEN ÜRETİMİNİN YÜZDE 30'U KANDIRA'DAYDI
Kandıra, geçmişte Türkiye'nin önemli keten üretim merkezlerinden biri olarak öne çıkıyordu.
Bölgenin geleneksel üretim geçmişine ilişkin bilgilere göre, 1960'lı yıllara kadar Türkiye'deki keten üretiminin yaklaşık yüzde 30'u Kandıra'da gerçekleştiriliyordu.
Bu üretim, yalnızca tarımsal faaliyetler açısından değil, dokumacılık ve ev ekonomisi bakımından da büyük önem taşıyordu.
Kandıra'nın köylerinde yetiştirilen ketenler, geleneksel yöntemlerle işlenerek kumaşa dönüştürülüyor ve farklı kullanım alanlarında değerlendiriliyordu.
KANDIRA BEZİNDEN HANGİ ÜRÜNLER YAPILIYOR?
Kandıra'nın köylerinde geleneksel el tezgâhlarında dokunan bezler, farklı alanlarda kullanılıyor.
Kandıra bezinden gömlek, ceket, pantolon, döpiyes ve gecelik gibi giyim ürünlerinin yanı sıra masa örtüsü, yatak takımları, çay takımları, peçete ve yatak çarşafı gibi ev tekstili ürünleri de hazırlanıyor.
Kumaşların üzerine işlenen geleneksel motifler, bu ürünlere yöresel bir kimlik kazandırıyor.
KANDIRA BEZİ İLE ŞİLE BEZİ ARASINDAKİ FARK NE?
Kandıra bezi ile Şile bezi, geleneksel dokumacılık açısından benzerlikler taşısa da kullanılan ham madde bakımından farklılaşıyor.
Geleneksel Kandıra bezi keten ipliğinden dokunurken, Şile bezi üretiminde ağırlıklı olarak pamuk ipliği kullanılıyor.
Yöresel anlatımlarda Kandıra bezi, Şile bezinin tarihsel kaynaklarından biri olarak da gösteriliyor.
Keten liflerinin işlenmesiyle elde edilen Kandıra bezi, üretim tekniği ve geleneksel dokuma özellikleriyle kendine özgü bir yere sahip bulunuyor.
