Kocaeli’nin İzmit ilçesinde yer alan ve halk arasında “yumurta parasıyla yapılan cami” olarak bilinen tarihi Yumurtacı Cami, yaklaşık 395 yıllık geçmişiyle yeniden gündemde.
1631 yılında Yumurtacı Muhammet Ali Ağa tarafından yaptırıldığı rivayet edilen cami, kapsamlı bir restorasyon süreci için ibadete kapatıldı. Osmanlı’nın 4. Murad döneminde inşa edilen yapı, sade mimarisi ve dayanıklılığıyla dikkat çekiyor. Kerpiç duvarları, ahşap çatısı ve dikdörtgen planıyla klasik Osmanlı sivil mimarisinin izlerini taşıyan cami, yüzyıllar boyunca yaşanan birçok büyük depreme rağmen ayakta kalmayı başardı. Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan ibadethane, yapılacak çalışmaların ardından yeniden cemaatle buluşacak.
Depremlerin Yıkamadığı Tarihi Yapı
Yumurtacı Cami’ni benzerlerinden ayıran en önemli özelliklerin başında, depremlere karşı gösterdiği direnç geliyor. İzmit ve çevresi tarih boyunca çok sayıda yıkıcı deprem yaşadı. Buna rağmen caminin ana taşıyıcı yapısında ciddi bir hasar oluşmadığı ifade ediliyor. Kerpiçten yapılmış olması ilk bakışta kırılgan bir izlenim verse de, kullanılan teknikler ve malzeme uyumu yapının uzun ömürlü olmasını sağlamış durumda. Bölge halkı için bu durum, caminin adeta “sırrı” olarak görülüyor. Yıllar içinde çeşitli küçük onarımlar geçiren yapı, özgün formunu büyük ölçüde koruyarak günümüze ulaşmayı başardı. Restorasyon sürecinde de bu özgünlüğün korunması hedefleniyor.
Mahallenin Kalbinde Bir Osmanlı Mirası
Hacı Hasan Mahallesi’nde, Sırrı Paşa Caddesi üzerinde bulunan Yumurtacı Cami, bulunduğu çevreyle birlikte değerlendirildiğinde İzmit’in en eski yerleşim dokularından birini yansıtıyor. Mahalle Muhtarı Ömer Uzun, bölgenin tarihi kimliğine dikkat çekerek, caminin bu dokunun en önemli parçalarından biri olduğunu vurguluyor. Yumurtacı Cami’nin yanı sıra Pembe Köşk, Atatürk Köşkü ve Sırrı Paşa Köşkü gibi önemli yapıların da aynı mahallede yer alması, bölgeyi adeta açık hava tarih müzesine dönüştürüyor. Sessiz, sakin ve Osmanlı izlerini hâlâ taşıyan bu mahalle yapısı, caminin manevi değerini daha da artırıyor.
“Yumurta Satarak Kazandığı Parayla Yaptırmış”
Caminin hikâyesi, en az mimarisi kadar ilgi çekici. Rivayete göre Yumurtacı Muhammet Ali Ağa, geçimini yumurta satarak sağlıyor ve biriktirdiği paralarla bu camiyi inşa ettiriyor. Bu anlatı, camiyi sadece bir ibadethane olmaktan çıkarıp emek ve sabrın simgesi hâline getiriyor.Hacı Hasan Mahallesi Muhtarı Ömer Uzun, mahallenin İzmit'in en eski yerleşim bölgelerinden biri olduğunu belirterek, "Mahallemiz çok eski, otantik ve tarihi eserlerle dolu bir mahalle. En başta Yumurtacı Cami'miz, Pembe Köşk, Atatürk Köşkü ve Sırrı Paşa Köşkü gibi çok değerli yapılara sahibiz. Sessiz, sakin ve Osmanlı'yı yaşatan bir yapımız var" dedi.
Restorasyon Sonrası Yeniden İbadete Açılacak
Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait olan Yumurtacı Cami, başlatılacak restorasyon çalışmaları nedeniyle şu an kapalı. Çalışmaların, yapının tarihi dokusuna zarar vermeden yürütülmesi planlanıyor. Ahşap çatısından kerpiç duvarlarına kadar pek çok unsurun elden geçirilmesi beklenirken, caminin hem güvenliğinin artırılması hem de özgün mimarisinin korunması amaçlanıyor. Restorasyonun tamamlanmasının ardından caminin yeniden ibadete açılması ve mahalle yaşamındaki yerini kaldığı yerden sürdürmesi bekleniyor.
Sadece Bir Cami Değil, Yaşayan Bir Tarih
Yumurtacı Cami’nin bahçesinde, camiyi yaptıran Yumurtacı Muhammet Ali Ağa’nın mezarının bulunması, yapının tarihî değerini daha da pekiştiriyor. Ayrıca camiye Osmanlı döneminde yardım eden kişilere ait kabirler de bahçede yer alıyor. Bu yönüyle Yumurtacı Cami, sadece ibadet edilen bir mekân değil; geçmişle bugünü buluşturan, yaşayan bir tarih olarak öne çıkıyor.
