Kocaeli'nin İzmit ilçesine bağlı Cedit Mahallesi'nde bulunan ve milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen İn Bayırı Sarnıcı, Roma ve Bizans dönemlerinden kalan önemli tarihî eserler arasında yer alıyor. Antik dönemde Nikomedya olarak bilinen İzmit'in su ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılan yapı, bugün çevresindeki evlerin ve yabani otların arasında varlığını sürdürüyor.
Yaklaşık 22 kilometre uzaklıktaki Paşasuyu kaynağından 21 su kemeri aracılığıyla beslendiği belirtilen sarnıç, geçmişte kentin su dağıtım sisteminin önemli merkezlerinden biri olarak kullanılıyordu.
ROMA DÖNEMİNDE 170 BİN KİŞİNİN SU İHTİYACINI KARŞILIYORDU
Art Nicomedia Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Akın Ülkü Sevinç, İn Bayırı Sarnıcı'nın Roma ve Bizans dönemlerinde su toplama ve depolama amacıyla kullanıldığını belirtti.
Sarnıcın kapasitesine ilişkin araştırmalara değinen Sevinç, yapının yaklaşık 170 bin kişinin su ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte olduğunu ifade etti.
Sevinç, "Yapılan bir araştırmaya göre bu sarnıçtan 170 bin kişinin faydalanabileceği su kaynağı varmış. 170 bin kişinin ihtiyacına yetecek kadar su depolanan bir alan düşünün. Muhtemelen şu anda çok daha büyük bir yapının yalnızca bir bölümünün içerisindeyiz" dedi.
22 KİLOMETRE UZAKLIKTAN 21 SU KEMERİYLE SU TAŞINIYORDU
Antik Nikomedya'nın gelişmiş su altyapısının önemli parçalarından biri olan İn Bayırı Sarnıcı'na, yaklaşık 22 kilometre uzaklıktaki Paşasuyu kaynağından su getiriliyordu.
Araştırmalara göre su, 21 su kemeri aracılığıyla sarnıca ulaştırılıyor ve burada depolandıktan sonra kentin farklı noktalarına dağıtılıyordu.
Sarnıçta biriktirilen suların hamamlara, evlere, askerî tesislere ve saraylara aktarıldığını belirten Sevinç, şu bilgileri paylaştı:
"Roma ve Bizans dönemlerinde kentin su ihtiyacını karşılamak için su toplama alanı, bugünkü adıyla su deposu olarak kullanılıyordu. Yağmur suları ve kaynak sularından gelen rezervler burada toplanarak ihtiyaç duyulan yerlere dağıtılıyordu."
İZMİT'TEKİ SARNIÇ YEREBATAN SARNICI KADAR BÜYÜK OLABİLİR Mİ?
İn Bayırı Sarnıcı'nın günümüzde görülebilen bölümünün daha büyük bir yapının parçası olabileceği değerlendiriliyor.
Yapının inşasında taş ve tuğla kullanıldığını aktaran Akın Ülkü Sevinç, bölgede gerçekleştirilen araştırmalarda altı farklı ana su yolunun tespit edildiğini söyledi.
Sarnıcın gerçek boyutlarının henüz tam olarak bilinmediğini vurgulayan Sevinç, İstanbul'daki Yerebatan Sarnıcı'nı örnek gösterdi.
Sevinç, "Şu anda bildiğimiz kadarıyla bir parçasının içindeyiz. Muhtemelen çok daha büyük bir yapının parçası bu. Yerebatan Sarnıcı'nı gözünüzün önüne getirirseniz ne kadar devasa bir kompleks olabileceğini tahmin edebiliriz. Bunun sağa sola, kuzeye veya güneye devam edip etmediğini şu anda bilemiyoruz" ifadelerini kullandı.
1700 YILLIK TARİHÎ YAPI EVLERİN ARASINDA KALDI
Milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen İn Bayırı Sarnıcı, İzmit'in Roma ve Bizans dönemlerindeki önemini gösteren yapılardan biri olarak biliniyor.
Bazı kaynaklarda sarnıcın Roma İmparatoru Diocletianus döneminde yaptırıldığı belirtilirken, daha eski bir tarihe ait olabileceğine ilişkin görüşler de bulunuyor.
Ünlü seyyah Charles Texier'in 1834 yılında İzmit'e gerçekleştirdiği ziyarette söz ettiği tarihî yapı, 1987 yılında Anıtlar Kurulu tarafından tescillendi.
Ancak aradan geçen yıllarda çevresindeki yapılaşma ve bakımsızlık nedeniyle sarnıcın önemli bölümleri gözden uzak kaldı.
Bugün Cedit Mahallesi'nde evlerin ve yabani otların arasında bulunan tarihî eser, kapsamlı koruma ve restorasyon çalışmalarını bekliyor.
NİKOMEDYA BİR DÖNEM ROMA İMPARATORLUĞU'NUN BAŞKENTİYDİ
İzmit'in antik dönemde Nikomedya adıyla bilindiğini hatırlatan Sevinç, kentin Roma İmparatorluğu açısından büyük önem taşıdığını belirtti.
Nikomedya'nın milattan sonra 284 ile 330 yılları arasında Roma İmparatorluğu'nun başkentlik merkezlerinden biri olduğunu ifade eden Sevinç, bu dönemde kentte önemli imar faaliyetleri gerçekleştirildiğini söyledi.
Antik kentte tapınaklar, hipodrom, tiyatro, hamamlar, anıtsal çeşmeler ve spor yapılarının bulunduğunu anlatan Sevinç, tarihî eserlerin önemli bir bölümünün günümüze ulaşamadığını dile getirdi.
Sevinç, depremler, yağmalar ve son 70-80 yılda yaşanan çarpık kentleşmenin tarihî miras üzerinde ciddi etkiler oluşturduğunu belirterek, "İzmit'in her yerinde tarih var diyebiliriz" dedi.
"RESTORE EDİLİRSE MUHTEŞEM BİR TURİZM ALANI OLUR"
İn Bayırı Sarnıcı'nın korunarak turizme kazandırılması gerektiğini vurgulayan Akın Ülkü Sevinç, tarihî yapının mevcut durumunun İzmit açısından önemli bir kayıp olduğunu söyledi.
Restorasyon için öncelikle bilimsel bir proje hazırlanması ve gerekli bütçenin oluşturulması gerektiğini belirten Sevinç, sarnıcın turizm potansiyeline dikkat çekti.
Sevinç, "Şu anda gördüğünüz gibi harap durumda, bir kalıntı halinde. Restore edilse kentin turizmine büyük katkı sağlayacak bir alan" dedi.
Tarihî yapının bilimsel yöntemlerle incelenmesi halinde arkeolojik açıdan yeni bulgulara ulaşılabileceğini ifade eden Sevinç, restorasyonun İzmit'in antik dönem mirasının tanıtılmasına da katkı sunacağını dile getirdi.
İZMİT'İN TARİHÎ MİRASI TURİZME KAZANDIRILMAYI BEKLİYOR
Roma döneminden günümüze ulaşan İn Bayırı Sarnıcı, antik Nikomedya'nın gelişmiş su sistemini ortaya koyan önemli yapılardan biri olarak dikkat çekiyor.
Yaklaşık 22 kilometrelik su taşıma hattı, 21 su kemeri ve 170 bin kişilik su ihtiyacını karşılayabileceği belirtilen kapasitesiyle öne çıkan tarihî yapı, bugün kapsamlı bir restorasyona ihtiyaç duyuyor.
Art Nicomedia Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Akın Ülkü Sevinç, İn Bayırı Sarnıcı'nın bilimsel araştırmalarla değerlendirilmesi ve koruma altına alınarak ziyaret edilebilir hale getirilmesi gerektiğini vurguluyor.
