Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içerisinde yer alan İzmit Körfezi’nin ekolojik dengesini yeniden tesis etmek amacıyla başlatılan "Dip Çamuru Temizliği Projesi"nde tarihi bir kilometre taşı geride kaldı. Körfezin doğu baseninde yürütülen hummalı çalışmalarda temizlenen alanın büyüklüğü 300 futbol sahasına karşılık gelen 225 hektara, deniz tabanından çıkarılan çamur hacmi ise yaklaşık 2,4 milyon metreküpe ulaştı.
Hazırlığı 2016’da Başladı, Sahaya 2023’te İndi
Körfezin tabanını kaplayan çamurun yapısını ve hacmini tespit etmek amacıyla ilk bilimsel çalışmalar 2016 yılında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) ortaklığında başlatıldı. İstanbul Üniversitesi ve TÜBİTAK MAM’ın 2021 tarihli fizibilite raporları doğrultusunda, 15 metre derinliğe kadar toplam 468 hektarlık alanda 3,8 milyon metreküp çamurun biriktiği belirlendi.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı onayıyla bütçelendirilen projenin protokolü 28 Ağustos 2022’de imzalandı. 2 Mayıs 2023’te İzmit eski fuar alanındaki 70 dönümlük şantiyede kurulan modern susuzlaştırma tesisinde ilk çamur çekimine geçildi.
İki Etap Başarıyla Geride Kaldı, Sırada 247 Hektarlık 3. Etap Var
Körfez tabanından gemiler ve boru hatları vasıtasıyla emilen çamur, karadaki tesiste ayrıştırılarak dev geotekstil tüplerde kurutuluyor. Projenin etaplarındaki ilerleyiş şu şekilde kaydedildi:
1. Etap: 125 hektarlık çalışma sahasında yaklaşık 1,1 milyon metreküp dip çamuru deniz ortamından uzaklaştırıldı.
2. Etap: 100 hektarlık alanda yürütülen operasyonla 1,3 milyon metreküp çamur daha çekilerek toplam temizlenen alan 225 hektara, tahliye edilen çamur miktarı 2,4 milyon metreküpe ulaştı.
3. Etap Hedefi: Projenin bir sonraki aşamasında 247 hektarlık devasa bir alanda temizlik yapılması planlanıyor.
Deniz Tabanındaki Oksijen Arttı, Canlı Yaşamı Canlandı
Yıllar boyunca sanayileşme, kentleşme ve derelerin taşıdığı tortular nedeniyle körfez tabanında biriken organik çamur, ayrışma esnasında sudaki oksijeni tüketerek deniz ekosistemini baskılıyordu. Yürütülen dip taraması sayesinde tabandaki oksijen seviyeleri yeniden yükselişe geçti ve dip canlıları için sağlıklı üreme koridorları açıldı.
Çalışmaların deniz faunası üzerindeki etkileri, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi tarafından kurulan biyoçeşitlilik izleme istasyonlarıyla anlık takip ediliyor.
Çıkarılan Çamur Yapay Resife Dönüştü
Denizden çıkarılan atık çamurun döngüsel ekonomiye kazandırılması için kapsamlı AR-GE faaliyetleri yürütüldü. Laboratuvar ortamında tuğla, briket ve beton katkısı olarak denenen malzeme, aynı zamanda seramik yapay resif üretiminde değerlendirildi.
İçeriğinde yüzde 65 oranında arıtılmış dip çamuru barındıran bu yapay resifler, Değirmendere açıklarında denize indirilerek deniz canlılarının yuvalanması ve popülasyonun artırılması için yeni su altı yaşam alanlarına dönüştürüldü.
Bütüncül Koruma Önlemleri Sürüyor
Yetkililer, dip çamuru çekiminin tek başına yeterli olmayacağını, derelere kurulan atık tutucu bariyerler, deniz süpürgeleri, amfibik temizlik araçları ve arıtma tesislerinin tam kapasite işletilmesiyle İzmit Körfezi'nin sürdürülebilir bir ekosisteme kavuşturulduğunu vurguluyor.
