İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 26 Aralık’ta yaptığı açıklamayla 1991 yılında Somali’den tek taraflı olarak ayrıldığını ilan eden Somaliland’i “bağımsız ve egemen bir devlet” olarak tanıdığını duyurması, uluslararası kamuoyunda sert tepkilere yol açtı. Bu kararla birlikte İsrail, Somaliland’i tanıyan ilk ve tek ülke oldu.
Somali yönetimi, söz konusu bölgenin ülkenin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgularken; Türkiye dahil birçok ülke, İsrail’in kararını uluslararası hukuka aykırı ve “provokatif” olarak değerlendirdi.
Somaliland Nedir? 1991’den Bu Yana Süren Tek Taraflı Ayrılık
Somaliland, 1991 yılında Somali iç savaşının ardından tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etmiş, ancak bugüne kadar hiçbir ülke veya uluslararası kuruluş tarafından tanınmamıştı. Kendi yönetimini oluşturan bölge, kendi parlamentosu, güvenlik güçleri ve para birimiyle fiilen bağımsız bir yapı sürdürüyor.
Ancak uluslararası toplum, Somali’nin toprak bütünlüğünü tanıyor ve resmi muhatap olarak başkent Mogadişu yönetimini kabul ediyor.
Türkiye: “Hukuk Dışı, Provokatif ve Geçersiz”
İsrail’in kararı sonrası Türkiye’den gelen ilk resmi tepki, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli aracılığıyla verildi. Keçeli, “Tel Aviv yönetiminin Somaliland’i tanıması, İsrail’in hukuk dışı eylemlerine bir yenisini eklemiştir” diyerek kararı sert bir dille eleştirdi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Somali Cumhurbaşkanı ile İstanbul’da gerçekleştirdiği görüşme sonrası yaptığı açıklamada, İsrail’in hamlesine tepki gösterdi:
“İsrail’in Somaliland’ı tanıma kararı gayri meşrudur ve asla kabul edilemez.”
Erdoğan, Türkiye’nin Somali’nin toprak bütünlüğüne olan desteğini bir kez daha vurguladı.
Somali: “Bu Karar Kabul Edilemez, Yetki Mogadişu’dadır”
Somali yönetimi de İsrail’in kararına sert tepki verdi. Somali Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, uluslararası anlaşmaların yalnızca Mogadişu yönetimi tarafından yapılabileceği hatırlatıldı.
Somali tarafı, İsrail’in bu kararının egemenlik haklarına açık bir müdahale olduğunu savunurken, diğer ülkeleri de bu tür “ayrılıkçı” yaklaşımları desteklememeye çağırdı.
Uluslararası Düzeyde Endişe ve Gerginlik
İsrail’in bu adımı, yalnızca Somali değil, Afrika Birliği ve Arap Birliği gibi bölgesel aktörlerin de gündeminde. Uzmanlar, İsrail’in Afrika boynuzundaki bu hamlesinin jeopolitik hesaplarla yapıldığını, ancak bölgede istikrarsızlığı artırabileceğini değerlendiriyor.
Somaliland ise uzun süredir bağımsızlık için uluslararası destek arayışındaydı. İsrail’in tanıması, bölgede yeni diplomatik kartların masaya sürülmesine yol açabilir. Ancak bu tanımanın uluslararası meşruiyet açısından tek başına bir anlam ifade etmeyeceği yorumları da ağırlıkta.
